Artan Şiddet Tablosu
KKTC’de kadına yönelik şiddet 2018 yılından itibaren daha sistematik şekilde kayıt altına alınmaya başlandı. Polis Genel Müdürlüğü’ne bağlı Kadına Karşı Şiddetle Mücadele Şubesi’nin açıkladığı verilere göre;

• 2018’de 97 kadın şiddet gördüğünü belirterek polise başvurdu.

• 2019’da bu sayı 1.047’ye,

• 2020’de 1.057’ye,

• 2021’de 1.064’e,

• 2022’de 957’ye,

• 2023’te 925’e,

• 2024’te ise 1.024’e yükseldi.

2025 yılının yalnızca Ocak ayında ise 79 kadın şiddet nedeniyle emniyet birimlerine başvurdu.

En Kanlı Yıl: 2023
Kadına yönelik cinayetlerin en fazla yaşandığı yıl 2023 oldu. Ocak ayında 16 yaşındaki Zehie Helin Reessur vahşice öldürüldü. Eylül’de 37 yaşındaki Kübra Aydın, failiyle birlikte uçurumdan aşağı atıldı. Aralık ayında ise Ayça Alav, iki kişi tarafından katledildi. Bu üç cinayet, yalnızca birkaç ay içinde medyaya yansıyan, kamuoyunda infial yaratan olaylardı.

Aile İçi Şiddet ve Cinayet İlişkisi
Cinayetlerin çoğunun ev içi ilişkilerde yaşandığı, kurbanların daha önce defalarca şiddet gördüğü ve yardım talebinde bulunduğu tespit edildi. Örneğin, 2020 yılında öldürülen Elif Lort ve 2021’de hayatını kaybeden Dam Thi Hop, geçmişte polis başvurusunda bulunan ancak etkin koruma altına alınamayan isimlerdi.

2001–2018 Arası: 37 Kadın Hayatını Kaybetti
YeniDüzen gazetesinin 2018 tarihli haberine göre, 2001–2018 arasında KKTC’de meydana gelen 88 cinayet vakasında 37’si kadın, 3’ü çocuk olmak üzere toplam 96 kişi yaşamını yitirdi. Cinayetlerin büyük kısmı Girne, Mağusa ve Lefkoşa bölgelerinde yoğunlaştı.

Kadın Örgütlerinden Tepki
Kadın hakları örgütleri ve sivil toplum inisiyatifleri, devletin şiddeti önleme mekanizmalarının yetersizliğini sık sık gündeme getiriyor. Feminist Atölye (FEMA) ve Kadın Eğitimi Kolektifi (KEK) gibi platformlar, kadına yönelik şiddetin yalnızca ceza ile değil, önleyici sosyal politikalarla da mücadele edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Uzmanlar: “Kadın Cinayetleri Politiktir”
Toplumsal cinsiyet uzmanları ve akademisyenler, kadın cinayetlerinin münferit değil sistematik olduğunu belirtiyor. Doğu Akdeniz Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ayşe B. Şahin, “Bu cinayetler yalnızca bireysel öfkeyle açıklanamaz. Hukuksal eksiklikler, medyanın dili ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği birleşince kadınlar sistematik olarak tehlikeye atılıyor,” dedi.

Yasal Boşluklar Tartışılıyor
Şiddet yasalarının uygulama eksiklikleri, etkisiz koruma kararları ve caydırıcı olmayan cezalar, kadınların yaşam hakkını korumada yetersiz kalıyor. Uzmanlar, koruyucu ve önleyici yasaların yeniden düzenlenmesi ve uygulanmasının denetlenmesi gerektiği görüşünde.

Afrika'da Eğitim Sorunları ve Kız Çocukları: İstatistikler ve Sorunların Derinleşmesi

Dünya genelinde hala okula gidemeyen 244 milyon çocuk ve genç bulunuyor. Özellikle Sahra Altı Afrika bölgesi, eğitim konusunda büyük zorluklarla karşı karşıya. Bu bölgede 9,3 milyon kız çocuğu okula gidemiyor. Eğitim hakkı, cinsiyet ayrımcılığı ve eğitim kalitesi sorunları nedeniyle 98 milyon çocuktan mahrum kalıyor.

Sahra Altı Afrika'da, okula gidemeyen çocuk sayısı yüksek. Her 5 çocuktan 1'i 6 ila 11 yaşları arasında okula gidemezken, her 3 çocuktan 1'i 12 ila 14 yaşları arasında okula gitmiyor. Özellikle kız çocukları, eğitim sorunlarının en fazla etkilediği grup oluyor. Her 3 kız çocuğundan biri ya okulu erken terk etmek zorunda kalıyor ya da hiç sınıfa adım atmıyor. Ayrıca, Sahra Altı Afrika ve Kuzey Afrika'nın yoksul bölgelerinde ortaokul çağındaki her 100 erkek çocuğa karşılık sadece 85 kız çocuğu okula devam edebiliyor.

Kız Çocuklarının Eğitim Sorunları

Kız çocuklarının eğitimi, Afrika'da büyük bir sorun olarak öne çıkıyor. Sahra Altı Afrika'da 9,3 milyon kız çocuğu hiç okula gidemiyor ve ortaokul çağındaki kız çocuklarının yüzde 36'sı okul dışında kalıyor. Lise çağında ise her 100 erkek çocuğa karşılık sadece 77 kız çocuğu okula devam edebiliyor. Yükseköğrenime devam eden kız ve erkek öğrenci oranı ise oldukça düşük, sadece yüzde 1,02.

Afrika'da Eğitim Sorunlarına Etki Eden Ülkeler

Afrika'da eğitim sorunları, coğrafi sınırları aşan bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Özellikle Somali, uzun süren çatışmalar, kuraklık ve sel felaketleri nedeniyle eğitimde büyük sorunlar yaşanıyor. Ülkede okul çağındaki 5 milyon çocuğun 3 milyonu okula gidemiyor. Kız çocuklarının okula gitme oranı yalnızca yüzde 2.

Nijer ve Çad gibi ülkelerde kız çocukları erken yaşta evlendirilerek eğitim haklarından mahrum bırakılıyor. Özellikle Nijer'de kız çocuklarının yüzde 76'sı 18 yaşına gelmeden evlendiriliyor.

Güney Sudan'da ise çatışmaların etkisi altında eğitim çağındaki kız çocuklarının yarısından fazlası ya okula gidemiyor ya da güvenlik gerekçesiyle okulu terk etmek zorunda kalıyor.

Kız Çocuklarının Eğitim Hakkı İçin Uluslararası Çabalar

Kovid-19 salgınının etkisiyle özellikle kız çocuklarının eğitimi daha da olumsuz etkilendi. 2021 eğitim yılında uzun kapanmaların ardından çok az sayıda kız çocuğu okula geri dönebildi. UNICEF ve UNESCO'nun raporlarına göre, kız çocuklarının eğitim haklarından yoksun olduğu en kötü 25 ülke arasında Somali, Nijer, Sudan ve Çad ilk sıralarda yer alıyor. Bu ülkeleri sırasıyla çocuk yaşta evliliklerin yoğun olduğu Sierra Leone takip ediyor. Afrika'da kız çocuklarının eğitim sorunları büyük bir zorluk oluştururken, uluslararası kuruluşlar ve yerel hükümetler bu sorunların üstesinden gelmek için çaba sarf ediyorlar. Ancak bu sorunların çözümü için daha fazla destek ve işbirliği gerekiyor. Kız çocuklarının eğitimine erişimi artırmak, cinsiyet eşitsizliği ve yoksullukla mücadele etmek için hayati öneme sahiptir.

Cinsel kimliklerin tarihçesi, insanlık tarihi kadar eskiye dayanır. Antik dönemlerde, özellikle Antik Yunan ve Roma'da, cinsel kimlikler daha açık bir şekilde ifade edilmişti. Antik Yunan'da eşcinsellik, erkekler arasında romantik ilişkilere izin veren bir konseptti. Bu dönemde, aynı cinsiyete duyulan çekim daha açık bir şekilde kabul edilmişti. Ayrıca, ünlü kadın şair Sappho'nun Lesbos Adası'nda yaşadığı ve diğer kadınlara aşık olduğu düşünülüyordu. Antik Roma'da da cinsel kimliklerin farklılığına daha fazla hoşgörü gösterilmişti. Ancak, bu hoşgörü tüm toplumlar için geçerli değildi, ve Ortaçağ'la birlikte Katolik Kilisesi'nin etkisi altında cinsel kimliklere yönelik ayrımcılık arttı.

Ortaçağ ve Rönesans:

Ortaçağ ve Rönesans dönemlerinde cinsel kimlikler daha karmaşık hale geldi. Katolik Kilisesi'nin egemen olduğu bir dönemde, eşcinsellik ve diğer farklı cinsel kimlikler sıklıkla yasaklandı ve ahlaki olarak kınandı. Ancak, bu dönemlerde bile, bazı sanat eserleri ve edebi eserler cinsel kimliklerin karmaşıklığını anlatmaya devam etti. Örneğin, Leonardo da Vinci'nin eserlerinde cinsel kimliklerin karmaşıklığına dair ipuçları bulunmaktadır.

19. ve 20. Yüzyıl:

19. yüzyılda, cinsel kimliklerin tarihçesinde önemli bir dönüm noktası yaşandı. Bu dönemde, bilimsel çalışmalar cinsel kimlikleri daha sistematik bir şekilde incelemeye başladı. Sigmund Freud'un cinsel teorileri ve Alfred Kinsey'in cinsel davranışı araştırdığı çalışmaları bu dönemde önemliydi. Ancak, 19. yüzyılın sonlarına kadar cinsel kimliklerin anlaşılması ve kabul edilmesi hala sınırlıydı.

20. yüzyılın ortalarından itibaren cinsel kimliklerin tarihçesi büyük bir değişim yaşamaya başladı. 1960'lar ve 1970'lerde cinsel devrim, eşcinsel hakları hareketi ve feminist hareketle birlikte cinsel kimlikler konusunda toplumsal görüşlerde büyük değişiklikler yaşandı. Amerikan Psikiyatri Birliği, 1973'te eşcinselliği "ruhsal bozukluk" kategorisinden çıkardı, bu önemli bir adımdı. Ayrıca, 20. yüzyılın sonlarında HIV/AIDS salgını, LGBT+ topluluğunun hakları ve toplumsal farkındalığı daha da artırdı.

Günümüz:

Günümüzde, cinsel kimliklerin tarihçesi daha fazla görünürlük ve kabul ile devam ediyor. Birçok ülke eşcinsel evlilikleri yasallaştırdı ve cinsel kimliklere yönelik ayrımcılığa karşı daha fazla yasal koruma sağladı. Ancak, hala pek çok ülkede LGBT+ bireylere yönelik ayrımcılık ve şiddet sorunu devam etmektedir.

Sonuç olarak, cinsel kimliklerin tarihçesi, farklı dönemlerde ve kültürlerde değişen bir hikaye sunar. Ancak, cinsel kimliklerin çeşitliliği ve önemi her zaman var olmuştur. Günümüzde, bu çeşitliliğin daha fazla anlaşılması ve kabul edilmesi için çaba harcanmaktadır. Cinsel kimliklerin tarihçesi, toplumsal bilincin gelişiminde ve eşitlik mücadelesinde önemli bir rol oynamıştır.

Cinsel Kimlik ve Biyoloji:

Cinsiyet (Sex): Cinsiyet, bir kişinin biyolojik veya genetik özelliklerini ifade eder. Bu biyolojik özellikler, kromozomlar, cinsel hormonlar, dış ve iç cinsel organlar, üreme hücrelerinin geliştiği dokular ve ikincil cinsiyet özelliklerini içerir. Cinsiyet, geleneksel olarak kadın ve erkek olarak iki kategoriye ayrılmış olsa da, interseks bireyler gibi bu kategorilerin dışında kalan birçok varyasyon bulunmaktadır.

Cinsiyet Kimliği (Gender Identity): Cinsiyet kimliği, kişinin biyolojik cinsiyetini değil, kendisini ait hissettiği cinsiyete ilişkin kimliğini ifade eder. Bir kişi biyolojik olarak erkek olabilir, ancak kendisini kadın gibi hissedebilir. Bu durumda biyolojik cinsiyeti erkek, ancak cinsiyet kimliği kadındır.

Cinsiyet Rolü (Gender Role): Cinsiyet rolü, bir kültürde belirli bir cinsiyet için kabul edilen ve geçerli sayılan davranış biçimlerini tanımlar. Bu, kişinin kendisini erkek veya kadın olarak göstermek için yaptığı ve söylediği şeylerin tümüdür. Toplumsal cinsiyetin bir parçasıdır ve toplumun beklentilerini yansıtır.

Cinsel Kimliklerin Farklılığı:

Heteroseksüel (Heterosexual): Heteroseksüel kişiler, duygusal ve/veya cinsel açıdan karşı cinse yönelen/ilgi duyan kadın veya erkekleri ifade eder. Heteroseksüellik toplumda en yaygın olarak kabul edilen cinsel yönelimdir.

Eşcinsel (Homosexual): Eşcinsel kişiler, duygusal ve/veya cinsel açıdan hemcinslerine yönelen/ilgi duyan kadın veya erkekleri ifade eder. Eşcinsellik tarih boyunca farklı şekillerde tanımlanmış ve anlaşılmıştır. Ancak eşcinselliğin bir hastalık olarak tanımlandığı dönemler geride kalmıştır.

Biseksüel (Bisexual): Biseksüel bir kişi, duygusal ve/veya cinsel açıdan her iki cinse yönelebilen/ilgi duyan kadın veya erkeği ifade eder. Biseksüel kişiler, her iki cinse de aynı ölçüde ilgi duymayabilir ve bu ilginin derecesi zaman içinde değişebilir.

Lezbiyen (Lesbian): Lezbiyenler, kadın eşcinsel kişileri ifade eder. Lezbiyen kelimesi, antik Yunan dönemine kadar uzanan bir kökene sahiptir.

Transseksüel (Transsexual): Transseksüel kişiler, kendilerini karşı cinse ait hisseden veya karşı cinse benzeme isteği duyan bireyleri tanımlar. Biyolojik cinsiyeti ile cinsiyet kimliği arasındaki uyumsuzluk, transseksüellikle ilgilidir.

Queer: Queer, aslen "tuhaf" veya "acayip" anlamına gelen bir kelime olup, cinsel azınlıkları tanımlamak için kullanılır. Bu terim, eşcinsellik, biseksüellik, transseksüellik ve diğer cinsel kimliklerin dışında kalan kimlikleri de içerebilir.

Toplumsal Cinsiyet (Gender): Toplumsal cinsiyet, farklı kültürlerde ve tarihlerde kadınlar ve erkeklere toplumsal olarak yüklenen roller ve sorumlulukların bütününü ifade eder. Bu kavram, kadın ve erkek arasındaki toplumsal eşitsizliği ve ayrımcılığı ele alır.

Cinsel Kimlik Ayrımcılığına Karşı:

Cinsel kimliklerin çeşitliliği, toplumun daha fazla anlayış ve kabul göstermeye başladığı bir dönemde, tarih boyunca çeşitli ayrımcılıklar ve önyargılarla karşılaşmıştır. Ancak günümüzde, birçok ülke ve topluluk, cinsel kimliklere saygı göstermekte ve haklarını korumaktadır. Cinsel kimlik ayrımcılığının sona erdirilmesi ve toplumsal eşitlik için mücadele devam etmektedir.

Cinsel kimliklerin çeşitliliği, insanların birbirlerini anlamalarına, kabul etmelerine ve birlikte yaşamalarına yardımcı olan önemli bir konsepttir. Her bir kimlik, toplumun zenginliğini artırır ve insanların daha fazla anlayış ve empati geliştirmelerine katkı sağlar. Cinsel kimlik ayrımcılığına son vermek için küresel bir çaba sürdüren birçok grup ve organizasyon bulunmaktadır. Bu çaba, herkesin cinsel kimlikleri üzerinden ayrımcılığa uğramadan özgürce yaşayabileceği bir dünya için devam etmektedir.

Yapay Zeka (YZ), günümüz teknoloji dünyasının en heyecan verici alanlarından biri haline gelmiştir. Bilim kurgu filmlerinden fırlamış gibi görünen bu teknoloji, artık gerçeklik haline gelmektedir. Yapay Zeka'nın sınırsız potansiyeli, gelecekte iş, toplum, sağlık, eğitim ve daha birçok alanda büyük değişimlere yol açacak gibi görünüyor. Bu makalede, Yapay Zeka'nın geleceğini ve bu teknolojinin yaşamımıza olan etkilerini daha ayrıntılı bir şekilde inceleyeceğiz.

Yapay Zeka: Tanım ve Tarihsel Gelişim

Yapay Zeka, bilgisayar sistemlerine insan benzeri düşünme, öğrenme ve karar verme yetenekleri kazandırma amacı taşır. Bu, veri analizi, problem çözme, özerk hareket etme ve hatta duygusal tepkiler vermeyi içerebilir. Yapay Zeka alanı, Turing Testi'nin önerildiği 1950'lerden bu yana büyük bir evrim geçirdi. Günümüzde, Yapay Zeka alt dalları olan makine öğrenme (Machine Learning, ML) ve derin öğrenme (Deep Learning, DL) gibi teknolojiler, çığır açan gelişmelere yol açmaktadır. 

Yapay zeka, çeşitli alanlarda insan zekasına benzer işlevleri yerine getirme yeteneği olan sistemlerin tasarımı ve kullanımıdır. Bu alan, makine öğrenme, dil işleme, görüntü tanıma, karar verme ve özerk robotlar gibi alt disiplinleri içerir. Temel olarak, yapay zeka, bilgisayarların öğrenme, mantık yürütme ve problem çözme gibi zeka görevlerini gerçekleştirebilmesini hedefler.

Yapay zeka, iki ana türde olabilir: Dar Yapay Zeka (Weak AI) ve Güçlü Yapay Zeka (Strong AI). Dar yapay zeka, belirli görevlerde insan benzeri yeteneklere sahip sistemleri ifade eder. Örneğin, bir dil işleme yazılımı, metinleri anlama ve yanıtlama konusunda başarılı olabilir. Güçlü yapay zeka ise, tüm insan zekasına sahip bir yapay zeka düşüncesini ifade eder. Bu düzeyde bir yapay zeka, insan gibi genel amaçlı zeka görevlerini yerine getirebilir ve karmaşık sorunları çözebilir.

Yapay zeka fikri, insanlar tarafından yüzyıllardır merak edilmiş olsa da, resmi olarak 1956'da bir konferansta doğdu. John McCarthy, Marvin Minsky, Nathaniel Rochester ve Claude Shannon gibi önemli isimlerin katılımıyla gerçekleşen bu konferans, yapay zekanın resmi doğuşunu işaret etti.

1950'ler ve 1960'lar, yapay zeka çalışmalarının temelini oluşturdu. Bu dönemde, mantıksal düşünme, sembolik hesaplama ve problem çözme üzerine odaklanıldı. Elde edilen bazı başarılar olsa da, bu dönemin yapay zeka projeleri sınırlı veri ve hesaplama gücü nedeniyle sınırlı kaldı.

1970'lerin sonlarına doğru ve 1980'lerin başlarında, uzman sistemler ve bilgi tabanlı sistemlerle yapay zeka yeniden canlandı. Ancak, bu dönemin projeleri de belirli sınırlamalarla karşılaştı.

1990'ların sonlarına doğru, makine öğrenme ve veri madenciliği tekniklerinin gelişimi ile yapay zeka yeni bir ivme kazandı. Büyük veri ve daha hızlı işlemciler sayesinde, yapay zeka sistemleri daha karmaşık görevleri başarıyla gerçekleştirebilmeye başladı. Günümüzde, özellikle derin öğrenme alanındaki ilerlemeler sayesinde, yapay zeka birçok alanda büyük bir etki yaratmaktadır.

Makine Öğrenme ve Derin Öğrenme: Yapay Zeka'nın İlerleyen Yılları

Yapay Zeka'nın geleceği büyük ölçüde makine öğrenme ve derin öğrenme teknolojilerine dayalıdır. Bu teknolojiler, büyük veri setlerini analiz etme, öğrenme ve tahminde bulunma yetenekleri ile bilinir. Yapay Zeka sistemleri, bu tekniklerin geliştirilmesi sayesinde daha karmaşık görevleri yerine getirme kapasitesine sahiptir. Gelecekte, bu teknolojiler daha da rafine edilecek ve uygulama alanları daha da genişleyecektir. Özellikle sağlık, otomasyon, enerji, ulaşım ve eğitim alanlarında büyük etkileri olacaktır.

İş Dünyası ve Yapay Zeka

Yapay Zeka, iş dünyasında büyük değişikliklere neden olmaktadır. İş süreçlerinin otomasyonu, veri analizi, tahminler ve iş verimliliğini artırmak için kullanılan yapay zeka uygulamaları iş dünyasında yaygın hale gelmektedir. Aşağıda bazı etkilerini bulabilirsiniz:

• Otomasyon: İşletmeler, tekrarlayan görevleri otomasyon araçları ve robotlar aracılığıyla gerçekleştirerek işçilik maliyetlerini düşürebilirler.

• Veri Analizi ve Tahminler: Yapay Zeka, büyük veri setlerini hızlı bir şekilde analiz edebilir ve işletmelere gelecekteki trendleri ve müşteri davranışlarını tahmin etme yeteneği sunar.

• Müşteri Hizmetleri: Chatbotlar ve diğer Yapay Zeka tabanlı sistemler, 7/24 müşteri hizmeti sunarak işletmelere daha iyi müşteri ilişkileri sağlar.

Toplum ve Sağlık Sektöründeki Etkileri

Yapay Zeka, sağlık sektöründe de büyük değişimlere yol açmaktadır. Hızlı ve doğru teşhisler, ilaç keşif süreçlerinin hızlanması ve hasta verilerinin daha iyi yönetilmesi, sağlık hizmetlerinin daha verimli ve etkili hale gelmesini sağlar.

Toplum genelinde Yapay Zeka, eğitim, ulaşım, çevre ve daha birçok alanda önemli değişikliklere neden olacaktır. Öğrencilere kişiselleştirilmiş eğitim deneyimleri sunma, trafik sorunlarını azaltma ve sürdürülebilirlik alanında daha iyi kararlar verme konularında kullanılabilir.

Yapay Zeka'nın Geleceği: Beklentiler ve Sorunlar

Yapay Zeka'nın geleceği hakkında kesin tahminler yapmak zor olsa da bazı önemli trendler ortaya çıkmaktadır:

• Daha İnsan Benzeri Zeka: Yapay Zeka sistemleri, insan benzeri zeka ve öğrenme yeteneklerinde büyük ilerlemeler kaydedecektir.

• İnsan-Makine İşbirliği: İnsanlar ve makineler arasındaki işbirliği, yeni iş modellerini ve etkileşim biçimlerini yaratacaktır.

• Düzenleme ve Etik Konuları: Yapay Zeka'nın daha fazla kullanılması, düzenleyici sorunları ve etik meseleleri gündeme getirecektir.

Yapay Zeka, gelecekteki yaşamımızı derinden etkileyecek bir teknolojidir. İş dünyasında, sağlık sektöründe ve toplumun her alanında büyük değişimlere yol açacak ve yaşam kalitemizi artıracak birçok fırsat sunmaktadır. Ancak, bu teknolojinin kullanımı aynı zamanda düzenleme ve etik sorunlarını da gündeme getirecektir. Bu nedenle, Yapay Zeka'nın geleceğini şekillendirmek ve potansiyel faydalarını toplumun genelini kucaklayacak şekillerde kullanmak için dikkatli ve bilinçli bir yaklaşım benimsemek büyük bir önem taşır. Yapay Zeka'nın potansiyelini keşfetmek ve onunla başa çıkmak, yakın ve uzak geleceğimiz için önemli bir görevdir.

İnsan kaçakçılığı tanımı üç temel unsuru içerir:

1. Kaçakçılık eylemi: Kişilerin devralınması, taşınması, transfer edilmesi, barındırılması veya alınması gibi eylemleri içerir.
2. Kaçakçılık araçları: Şiddet tehdidi veya kullanımı, dolandırıcılık, zorlama, güç veya savunmasızlık pozisyonunun kötüye kullanılması gibi kaçakçılık araçlarını içerir.
3. Kaçakçılık amacı: Her zaman sömürüyü içerir.

İnsan Kaçakçılığı ile Göçmen Kaçakçılığı Arasındaki Fark Nedir?

İki farklı ancak birbiriyle bağlantılı suç türüdürler. Her ikisi de insanları emtia gibi muamele eden yasa dışı faaliyetlerdir. İnsan ticareti, bir kişiyi, göçmen olup olmadığına bakılmaksızın sömürmeyi amaçlayan bir suçtur, göçmen kaçakçılığı ise tanım gereği göçmenin sömürüsünü içermez. İnsan ticareti mağdurları, ülkeleri içinde veya uluslararası olarak ticaret yapan kişilerdir, göçmen kaçakçılığı ise her zaman ulusal sınırları aşar. Bazı insan kaçakçılığı mağdurları, sömürü amacını bilmeksizin yasadışı bir şekilde bir ülkeye girmek için kaçakçılıkla başlayabilirler veya kendilerini, örneğin ulaşım masraflarını karşılamak için hiç veya çok az para kazanacak şekilde çalışmaya zorlanırken bulabilirler. Suçlular, insanları hem kaçakçılık hem de göçmen kaçakçılığı yapabilirler ve onları taşımak için aynı rotaları ve taşıma yöntemlerini kullanabilirler.

İnsan Kaçakçılığı Mağdurları Kimlerdir?

İnsan kaçakçılığı mağdurları her yaşta, her cinsiyette ve dünyanın herhangi bir yerinden olabilirler. BMODC'nin 2022 İnsan Ticaretinde Küresel Raporu'na göre, kadın mağdurlar hala başlıca hedeflerdir. Rapora göre, 2020'de tespit edilen mağdurların %42'si kadın ve %18'i kızdı. Erkek mağdurlar için rapor, tespit edilen mağdurların %23'ünün erkek ve %17'sinin erkek çocuk olduğunu gösteriyor. Rapor, son 15 yıl içinde tespit edilen insan kaçakçılığı mağdurları arasındaki çocukların payının üç kat arttığını, erkek çocukların ise beş kat arttığını gösteriyor. Küresel olarak tespit edilen mağdurların her üçünden biri bir çocuktur. Kızlar genellikle cinsel sömürü için kaçırılırken, erkekler zorla çalıştırılmak üzere kullanılırlar. Erkek mağdurların payı 2003 yılında yaklaşık %10 iken, 2020'de %40'a yükseldi.

İnsan Kaçakçılığı Neden Yapılır?

Kaçakçılar, marjinalleşmiş veya zor durumda olan kişilere hedeflenirler. Göçmen olmayan kişiler ve işe acil ihtiyacı olanlar, zorla çalıştırılma amacıyla kaçakçılığa özellikle duyarlıdır. Mağdurlar, kaçakçılar şiddet, dolandırıcılık veya şantaj kullanana kadar ya da bu tür bir sömürüye zorlayana kadar zorla veya kandırılarak sömürülme durumuna düşebilirler. Suçlular, çocukları zorla sokakta dilenen veya organlarını çıkartmaları için zorlayan ailelerden, işlevsiz ailelerden veya ebeveyn bakımı almayanlardan hedef alır.

Eğer Bir Mağdur İzin Verirse Ne Olur?

BM İnsan Ticaretine Karşı Protokol'e göre, mağdurun sömürüye rızası, zorlama, dolandırıcılık, zorlama, güç veya savunmasızlık pozisyonunun kötüye kullanılması tehdit edildiğinde veya kullanıldığında önemsizdir. Çocuklar için ise rıza, herhangi bir yöntem kullanılmış olsa da önemsizdir. Daha fazla bilgi için "Rıza'nın İnsan Ticaretindeki Rolü" konusunu inceleyebilirsiniz.

İnsan Kaçakçıları Kimlerdir?

BMODC'nin 2022 İnsan Ticaretinde Küresel Raporu, 2020 yılında insan kaçakçılığı suçundan mahkum olanların %58'inin erkek olduğunu göstermektedir, bu da diğer suçlarla karşılaştırıldığında kadınların katılımının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Toplam mahkûmiyetlerin yaklaşık %1'i 18 yaşın altındaki kaçakçıları içermektedir. Doğu Avrupa ve Orta Asya, özellikle Orta Asya'da kadınların %85'ini içeren kadınları daha fazla mahkum etmeye devam etmektedir. Birçok kaçakçı, insanları kaçakçılığı doğrudan bir gelir kaynağı olarak kullanırken, aynı zamanda iş sahipleri, yakın ilişkiler ve diğer aile üyeleri de insan kaçakçılığına karışmaktadır. Mahkeme davaları, ebeveynlerin çocuklarının cinsel sömürüsünü kolaylaştırdığı veya sokak dilenmesine zorladığı örnekleri göstermektedir.

İnsan Kaçakçılığı Ne Kadar Yaygındır?

BMODC, 2003 yılından beri insan kaçakçılığı tespit edilen mağdurların uluslararası istatistiklerini toplamaktadır. Bu veriler, insan kaçakçılığının dünyanın her bölgesinde meydana geldiğini göstermektedir. Devletler, mağdurların kaynak, transit veya varış ülkesi olabilir veya mağdurları içeren bir kombinasyon olabilir. Toplanan veriler, otoritelerle iletişime geçen mağdurlar hakkında bilgi verir ve suçun gerçek yaygınlığını veya mağdurların gizli sayısını yansıtmaz. 2022 İnsan Ticaretinde Küresel Rapor için toplanan veriler, 2020 yılında 141 ülkenin raporladığı yaklaşık 50.000 insan kaçakçılığı mağdurunu göstermektedir. Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Amerika ve Doğu Asya ve Pasifik'teki bazı ülkeler, çeşitli kaynaklardan gelen insan kaçakçılığı mağdurlarına ev sahipliği yapmaktadır. 2020'de Batı ve Güney Avrupa'da tespit edilen mağdurların %65'i çeşitli köken ülkelerinden gelen yabancı doğumlu mağdurlardı. Aynı dönemde, Doğu Asya ve Sahra Altı Afrika'dan gelen mağdurlar, neredeyse dünyanın her bölgesinde birçok ülkede tespit edildi. Orta ve Güneydoğu Avrupa'dan gelen mağdurlar büyük sayılarda tespit edilmiştir, ancak çoğunlukla Avrupa'nın hedeflerindedir. Bölgesel insan kaçakçılığı trendleri hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

En Sık Tanımlanan İnsan Kaçakçılığı Türleri Nelerdir?

İnsan kaçakçılığının birçok türü bulunmaktadır. Bunlar, seks, eğlence ve konaklama sektörlerinde, ev hizmetlerinde veya zorla evliliklerde sömürüyü içerir. Mağdurlar fabrikalarda, inşaat sitelerinde veya tarım sektöründe ücretsiz veya yetersiz ücretle çalışmaya zorlanırlar, şiddet korkusu içinde ve genellikle insanlık dışı koşullarda yaşarlar. Bazı mağdurlar organlarının çıkarılmasına zorlanır veya aldatılır. Çocuklar asker olarak kullanılmak veya suç işlemek için zorlanırlar. 2022 İnsan Ticaretinde Küresel Rapor, 2020'de tespit edilen mağdurların %38,7'sinin cinsel sömürü için kaçırıldığını, %38,8'inin zorla çalıştırılmak için sömürüldüğünü, %10,2'sinin zorla suç işlemeye zorlandığını, %0,9'unun zorla evliliğe zorlandığını ve daha küçük sayılarda dilenmeye, organ çıkarılmasına ve diğer amaçlara zorlandığını göstermektedir. Tespit edilen sömürü biçimleri farklı alt bölgeler arasında geniş bir şekilde değişmektedir. Zorla çalıştırılmak üzere sömürülen tespit edilen mağdurların payı on yıldan fazla bir süre boyunca istikrarlı bir şekilde artmıştır.

Hangi Sanayi Kolları İnsan Kaçakçılığından Etkilenmektedir?

Hiçbir sanayi veya ekonomik sektör insan kaçakçılığına karşı bağışık değildir. Yüksek riskli sektörler vardır, mağdurların en sık bulunduğu sektörler olarak, tarım veya hortikültür, inşaat, giyim ve tekstil endüstrileri, restoranlar, ev hizmetleri, eğlence ve seks endüstrisi gibi.

İnsan Kaçakçılığında Uluslararası Örgütlü Suç Gruplarının Rolü Nedir?

İnsanları ticaretin her aşamasında teknolojiyi iş modeline entegre etmişlerdir, mağdurların işe alınmasından sömürülmelerine kadar. Birçok çocuk kaçakçılar tarafından sosyal medyada yaklaşır. BMODC, iki tür stratejiyi tanımlamıştır: "avlanma" (bir kaçakçının aktif olarak bir mağduru takip etmesi, genellikle sosyal medyada) ve "avcılık" (suçluların iş ilanları yayınlaması ve potansiyel mağdurların yanıt vermesini beklemesi), teknolojiyi kullanmanın yollarıdır. Teknoloji, kaçakçılar tarafından kara para aklamak veya yasa dışı gelir transfer etmek için kötüye kullanılabilir. Ancak aynı zamanda insan kaçakçılığıyla mücadelede yardımcı olabilir, soruşturmalara yardımcı olabilir, kovuşturmayı artırabilir, farkındalığı artırabilir ve mağdurlara hizmet sağlayabilir.

BMODC, İnsan Kaçakçılığıyla Mücadelede Ne Yapmaktadır?

BMODC, insan kaçakçılığının suç yönleriyle ilgilenen Birleşmiş Milletler sistemi içindeki önde gelen kurumdur. BM Üye Devletlerine uzmanlık ve bilgi sağlar ve BM İnsan Ticaretine Karşı Protokolünün onaylanması ve uygulanmasına yardımcı olur. Suç önleme ve ceza adaleti uzmanları, insan kaçakçılığına yönelik ulusal yasaların ve politikaların geliştirilmesini destekler, birçok yetkiliyi eğitir ve mentorluk yapar, bu da insan kaçakçılığı vakalarını soruşturmak ve kovuşturmak, bu suçun arkasındaki suç örgütlerini ortadan kaldırmak, yasadışı geliri izlemek ve mağdurları korumak ve desteklemek için ülkeleri daha iyi donatır. BMODC'nin insan kaçakçılığına yanıtı hakkında daha fazla bilgiyi buradan bulabilirsiniz.

İnsan kaçakçılığı, insanlık için utanç verici bir suçtur ve küresel düzeyde bir sorundur. Toplumların birlikte çalışarak, bu suçu ortadan kaldırmak için çalışmaları ve mağdurlara yardım etmeleri önemlidir. İnsan kaçakçılığıyla mücadelede ulusal ve uluslararası işbirliği, suçun sona erdirilmesi ve mağdurların korunması için gereklidir. Bu suçla mücadeledeki ilerlemeler, daha adil ve insan haklarına saygılı bir dünya için bir adım daha atılması anlamına gelir.

Barış gazeteciliğinin temel prensipleri şunlar olabilir:

1. Gerçek ve Denge: Haberleri tarafsız ve objektif bir şekilde sunmak, farklı perspektifleri değerlendirmek ve doğruluk kontrolüne önem vermek.

2. İnsan Odaklı Yaklaşım: Haberlerde insanların yaşamlarına, haklarına ve deneyimlerine odaklanmak, mağdurların hikayelerini anlatmak ve insanların duygularını ve deneyimlerini yansıtmak.

3. Çözüm Odaklı Habercilik: Haberleri sadece sorunları değil, aynı zamanda çözüm önerilerini ve barışçıl çözüm yollarını vurgulamak.

4. Çeşitlilik ve Temsil: Farklı toplulukların ve görüşlerin temsil edilmesine önem vermek, medya aracılığıyla toplumsal diyalogu teşvik etmek.

5. Önyargılardan Kaçınma: Haberlerde ayrımcılık, önyargı ve stereotiplere yer vermemek, dil kullanımına dikkat etmek ve haksız bir şekilde toplulukları ya da bireyleri suçlamaktan kaçınmak.

6. Eğitim ve Farkındalık: Okuyucuları, izleyicileri ve dinleyicileri konular hakkında bilgilendirmek, anlayışlarını artırmak ve barışın önemini vurgulamak.

Barış gazeteciliği, toplumsal sorunların çözümünde medyanın olumlu bir rol oynayabileceğine inanır. Bu yaklaşım, haberleri sadece bilgi vermekle kalmayıp aynı zamanda toplumsal değişimi teşvik etmek ve barışı desteklemek için bir araç olarak görür.

BARIŞ GAZETECİLİĞİ'NİN ÖNCÜLERİ

Barış gazeteciliği kavramı ve yaklaşımı, çeşitli akademisyenler, gazeteciler ve aktivistler tarafından geliştirilmiş ve öncülük edilmiştir. İşte bu alanda öne çıkan bazı isimler:

1. Johan Galtung: Norveçli bir barış araştırmacısı ve sosyolog olan Johan Galtung, barış gazeteciliği kavramını ortaya atmıştır. Galtung, medyanın sadece çatışmaları değil, aynı zamanda çözüm yollarını da vurgulaması gerektiğini savunmuştur.

2. Jake Lynch: Avustralyalı gazeteci ve akademisyen olan Jake Lynch, barış gazeteciliği alanında önde gelen isimlerden biridir. "Peace Journalism Foundation" adlı bir organizasyonun kurucularından biri olarak barış gazeteciliğini teşvik etmekte ve bu alandaki çalışmaları desteklemektedir.

3. Herbert Gans: Amerikalı sosyolog Herbert Gans, medyanın toplumsal etkilerini incelemiş ve barış gazeteciliği yaklaşımını desteklemiştir. Medyanın çatışma yerine uzlaşmayı ve çözüm yollarını vurgulaması gerektiğini savunmuştur.

4. Steven Youngblood: Steven Youngblood, barış gazeteciliği alanında çalışan bir gazeteci ve akademisyen olarak bilinir. Youngblood, "Center for Global Peace Journalism"i kurmuş ve barış gazeteciliği eğitimi ve yaygınlaştırılması konusunda çalışmalar yürütmüştür.

5. Wilhelm Kempf: Alman rahip ve yazar Wilhelm Kempf, barış gazeteciliği yaklaşımını "Gerechtigkeitsjournalismus" (Adalet Gazeteciliği) terimiyle tanımlamış ve medyanın adaleti ve barışı teşvik etmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Bu isimler, barış gazeteciliği alanında önemli katkılarda bulunmuş ve bu yaklaşımın gelişimine öncülük etmiş kişilerdir. Ancak unutulmaması gereken şey, barış gazeteciliğinin birçok farklı kaynaktan etkilendiği ve farklı yorumlarla geliştirildiğidir.

BARIŞ GAZETECİLİĞİ'NİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER VE RİSKLER

Barış gazeteciliği, olumlu ve yapıcı bir yaklaşım olmasına rağmen, çeşitli zorluklar ve risklerle karşılaşabilir. İşte barış gazeteciliğinin karşılaşabileceği bazı engeller ve riskler:

1. Güvenilirlik ve Objektiflik Zorlukları: Barış gazeteciliği, olayları tarafsız bir şekilde sunmayı amaçlasa da, objektiflik ve güvenilirlik konusunda zorluklar yaşanabilir. Haberlerin objektifliğini korumak ve taraflı olmaktan kaçınmak, barış gazeteciliğinin önemli bir zorluğudur.

2. Erişim Sorunları: Barış gazeteciliği, çatışma bölgelerine erişimde zorluklar yaşayabilir. Çatışma ve kriz bölgelerine girmek, güvenlik riskleri taşıyabilir ve gazetecilerin yaşamlarını tehlikeye atabilir.

3. Medya Kuruluşlarının Tercihi: Geleneksel medya genellikle çatışma haberlerini daha çekici ve ilgi çekici bulabilir. Bu nedenle, barış gazeteciliği odaklı haberlerin öne çıkmasında zorluklar yaşanabilir.

4. Siyasi Baskılar ve Sansür: Barış gazeteciliği, bazen hükümetler veya çeşitli gruplar tarafından sansürlenme veya siyasi baskılara maruz kalma riski taşır. Barışı teşvik eden haberler, bazı kesimlerce hoşgörü görmeyebilir.

5. Finansal Zorluklar: Barış gazeteciliği projeleri ve yayın organları, finansman ve kaynak eksikliği ile karşılaşabilir. Bu, sürdürülebilirlik açısından bir risk oluşturabilir.

6. Toplumsal Baskı ve Algı: Bazı topluluklar, barışçıl ve uzlaşmacı yaklaşımları olumsuz algılayabilir ve bu tür haberleri kabul etmekte zorlanabilir. Bu durum, gazetecilerin toplumsal baskıya maruz kalmasına neden olabilir.

7. Uzmanlık ve Eğitim Gereksinimi: Barış gazeteciliği, geleneksel gazetecilikten farklı bir yaklaşım gerektirebilir. Gazetecilerin bu alandaki uzmanlık ve eğitim eksikliği, kaliteli barış gazeteciliği üretimini zorlaştırabilir.

8. Etik Sorunlar: Barış gazeteciliği, etik sorunlarla karşılaşabilir. Örneğin, çatışma bölgelerinde taraflar arasında dengeyi sağlamak ve zarar gören tarafları korumak gibi konularda etik kararlar almak zor olabilir.

Bu zorluklara rağmen, barış gazeteciliği önemli bir misyonu yerine getirme potansiyeline sahiptir. Bu engelleri aşmak için eğitim, örgütlenme, finansal destek ve medya kuruluşlarının desteği gibi çeşitli stratejiler geliştirilebilir.

KIBRIS MEDYASININ İKİ TOPLUM ARASINDAKİ UZLAŞMAZLIĞA YAKLAŞIM ŞEKLİ

Vasvi Çiftcioğlu, AB tarafından finanse edilen, Naci Talat Vakfı ve IKME tarafından yürütülen “Sesini Yükselt, Haklarını Savun” projesi çerçevesindeki küçük hibe programı kapsamında,  Kıbrıs’taki Gazeteciler İçin Pratik El Kitabı isimli eserde özellikle Kıbrıs konusuna da değinmiştir. Kitabın 8. bölümünde, şu ifadeler kullanılmıştır;

"Kıbrıs’ta yazılı medyanın ortaya çıkması, iki toplumun elitlerini karşı karşıya getirmiştir. Kıbrıs’ın ilk gazetesi olan ΚΎΠΡΟΣ (KIBRIS), 1878 yılında, adada başlayan İngiliz hakimiyetinin hemen sonrasında yayımlanmıştır. İlk Kıbrıs Rum gazetelerinde yer alan ENOSİS [Yunanistan’a bağlanma] gibi milliyetçi fikirler, Kıbrıslı Türkler tarafından tepkiyle karşılanmış ve ilk Kıbrıs Türk gazetelerinin yayınlanmasına vesile olmuştur. Papademetris ve Sophokleous’un da dediği gibi: “ilk Kıbrıs Rum gazetelerinin, milliyetçi yazılar yayımlanması ve Yunanistan’la birleşme talebinin sürekli olarak gündeme getirilmesi doğal olarak Kıbrıs Türk toplumunda endişe ve tepkiye yol açmış ve onlar da Kıbrıs Rumlarının taleplerine karşı çıkmak ve kendi menfaatlerini korumak amacıyla çeşitli yayınlar çıkarmışlardır”. Kıbrıs Türk medyası ile Kıbrıs Rum medyası tarihleri boyunca farklı işlevlere sahip olmuşlardır. Bununla birlikte her ikisinin de ortak özelliği, ‘milli mücadele’ aracı olmalarıdır. Bekir Azgın, Kıbrıs Türk basınının geleneksel olarak ‘dava gazeteciliği’ yaklaşımına sahip olduğunu belirtir ve ekler: “Gazeteci, biraz da politikacıdır, taraf tutar ve vatanı milleti kollayıp kurtarmayı kendisine hedef edinir”. Kıbrıs Türk Gazeteciler Birliği’nin eski başkanı Cenk Mutluyakalı, kısa bir süre önce yayımlanmış olan bir kitabın ön-sözünde, Kıbrıs Türk medyasının görevinin gazetecilikle sınır olmadığından bahsetmiş ve söyle demiştir: “Kimi zaman İngiliz sömürge yönetimine başkaldırının kalesi olmuştur Kıbrıs Türk Medyası, kimi zaman da toplumsal çatışmalar içinde bir moral kaynağı”. Papademetris ve Sophokleous, Kıbrıs Rum medyasının 1955-59 yılları arasında üstlendiği rol için de benzer ifadeler kullanarak ‘Pek çok Kıbrıslı Rum gazetecinin, aynı zamanda özgürlük savaşçıları [İngiliz Sömürge Yönetimi’ne kaşı] olduğunu söylemiştir’. İngiliz Sömürge Yönetimi’nden, bağımsızlık kazanıldıktan sonra, hem Kıbrıs Türk hem de Kıbrıs Rum medyası, kendi toplumlarının elitlerinin izinden giderek, tıpkı bugün olduğu gibi bir “milli mücadele” aracı olarak faaliyet göstermeye devam etmişlerdir. Başta Bekir Azgın, Mashoed Bailie, Sanem Şahin, Metin Ersoy ve Christophoros Christophorou olmak üzere birçok Kıbrıslı medya uzmanı, Kıbrıs medyasının iki toplum arasındaki çatışmayı/ uzlaşmazlığı körüklediğini söyleyen yayınlara imza attılar. Kıbrıs’ta barış gazeteciliği üzerine ilk akademik araştırma ise, 2003 yılında Süleyman İrvan’ın danışmanlığında Metin Ersoy tarafından Yüksek Lisans Tezi olarak gerçekleştirilmiştir. Çatışma/uzlaşmazlık odaklı haberler üretmek, dünyanın her yerindeki medya kuruluşları için olduğu gibi Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk medyası için de daha fazla ilgi çekicidir. Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum medyası haberlerini genellikle kendi toplumlarının görüşü veya baskın ideolojileri üzerinden oluşturmakta olduklarından, ‘diğer tarafı’ suçlayıcı bir üslubu olan tek taraflı bir bakış açısı ortaya çıkmaktadır. Galtung bu yöntemleri ‘savaş gazeteciliği yaklaşımı’ olarak tanımlar. Bir anket çalışmasında, Kıbrıslı Türk gazetecilerinin %76,6’sının barış gazeteciliğini savundukları sonucu ortaya çıkmış olsa da, Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum gazetecilerin ve her iki kesim medyası arasında yaşanan çatışmaya odaklandıklarını gösteren diğer birçok çalışma mevcuttur. Metin Ersoy, yakın bir zamanda (2010) yapmış olduğu çalışmasında, “Kıbrıs’ta yapılan haberciliğin barış inşasına katkıda bulunmadığını” ifade etmiştir."

Seks İşçiliğinin Yasal Durumu Dünya Genelinde

Dünya genelinde seks işçiliğinin yasal durumu oldukça çeşitlidir. Bazı ülkelerde seks işçiliği tamamen yasal ve düzenlenmiş bir şekilde kabul edilirken, diğer ülkelerde yasak ve suç olarak değerlendirilir. İşte bazı örnekler:

• Yasal ve Düzenlenmiş Ülkeler: Almanya, Hollanda, İsviçre gibi ülkelerde seks işçiliği yasal olarak kabul edilir. Bu ülkelerde seks işçileri, düzenli sağlık kontrolleri yapılır ve vergilendirilir. Bu yaklaşım, seks işçilerinin sağlık ve güvenlik koşullarının iyileştirilmesini amaçlar.

• Kısmen Yasal Ülkeler: Bazı ülkelerde seks işçiliğinin bazı formları yasal iken, diğerleri yasaktır. Örneğin, Birleşik Krallık ve Avustralya gibi ülkelerde bazı bölgelerde genel evler yasal olarak faaliyet gösterebilirken, diğer bölgelerde yasak olabilir.

• Yasak Ülkeler: Singapur, Kuzey Kore gibi ülkelerde seks işçiliği yasaklanmıştır. Bu ülkelerde seks işçiliği suç olarak kabul edilir ve sıkı yasal düzenlemeler uygulanır.

Seks İşçiliği ve Toplumsal Tartışmalar

Seks işçiliği, toplumların cinsel özgürlük, insan hakları ve toplumsal değerler gibi konularda farklı görüşlere sahip olduğu bir alan olarak dikkat çeker. Bazıları seks işçiliğini bireylerin tercihlerine saygı gösterilmesi gereken bir iş olarak görürken, bazıları ise sömürü, cinsel ticaret ve insan hakları ihlalleriyle ilişkilendirir. Bu farklı görüşler, seks işçiliği konusundaki yasal düzenlemelerin ve toplumsal politikaların çeşitliliğini etkiler.

Seks işçiliği, dünya genelinde farklı yaklaşımlar ve yasal düzenlemelerle ele alınan karmaşık bir konudur. Bazı ülkeler seks işçiliğini yasal ve düzenlenmiş bir şekilde kabul ederken, diğerleri yasaklar ve sınırlamalar uygular. Bu konudaki tartışmalar, cinsel özgürlük, insan hakları ve toplumsal değerler gibi önemli konuları içerir. Toplumların ve ülkelerin bu konudaki yaklaşımları, insanların haklarına saygı gösteren ve toplumsal gereksinimlere uygun yasal düzenlemelerin oluşturulması yönünde önemli bir adımdır.

Dünya Genelinde Seks İşçiliğinin Yasal Durumu: Ülke Örnekleri

Seks işçiliği yasal durumu ülke bazında büyük çeşitlilik göstermektedir. İşte bazı ülkelerdeki seks işçiliğinin yasal durumuna dair örnekler:

1. Almanya: Yasal ve düzenlenmiş.

2. Hollanda: Yasal ve düzenlenmiş.

3. İsviçre: Yasal ve düzenlenmiş.

4. Yeni Zelanda: Yasal ve düzenlenmiş.

5. Avustralya: Kısmen yasal, bazı eyaletlerde yasal.

6. Singapur: Yasak.

7. Birleşik Krallık: Kısmen yasal, bazı bölgelerde yasal.

8. Kanada: Kısmen yasal, bazı eyaletlerde yasal.

Seks işçiliği, farklı toplumsal ve kültürel dinamiklerin etkisi altında farklı şekillerde düzenlenmektedir. Bu durum, seks işçiliği ve toplumsal değerler arasındaki hassas dengeyi yansıtır.

Genel evler, farklı ülkelerde ve kültürlerde farklı adlarla anılan ticari seks işletmeleridir. Seks işçilerinin müşterilere hizmet verdiği ve cinsel hizmetlerin alındığı yerler olarak bilinirler. Genel evlerin yasal durumu ve işleyişi ülkeye, bölgeye veya eyalete göre büyük farklılıklar gösterirken, bu tür işletmeler genellikle sağlık denetimlerine, vergilendirmeye ve toplumsal düzenlemelere tabi tutulur.

Genel Evlerin Yasal Durumu ve İşleyişi

Genel evlerin yasal durumu dünya genelinde çeşitlilik gösterir. Bazı ülkelerde genel evler yasal ve düzenlenmiş bir şekilde faaliyet gösterebilirken, bazı ülkelerde tamamen yasaklanmıştır. Yasal olan ülkelerde genel evler genellikle belirli sağlık denetimleri, izinler ve vergilendirme mekanizmaları ile düzenlenir. Yasak olan ülkelerde ise genel evler genellikle yeraltında veya gizli olarak işler.

Toplumsal Tartışmalar ve Görüş Farklılıkları

Genel evler, toplum içinde geniş çaplı tartışmalara ve görüş farklılıklarına yol açar. Seks işçiliğinin yasal ve düzenlenmiş olduğu bazı ülkeler, bu yaklaşımın seks işçilerinin sağlık ve güvenlik koşullarını iyileştirebileceğini ve cinsel işçilikten elde edilen gelirin vergilendirilmesi yoluyla ekonomiye katkı sağlayabileceğini savunur. Diğer taraftan, genel evlerin yasak olduğu ülkelerde, seks işçiliğinin insan hakları ihlali, insan ticareti ve cinsel sömürü ile ilişkilendirilmesi endişeleri öne çıkar.

Seks İşçiliği ve İnsan Hakları

Seks işçiliği, insan hakları bağlamında karmaşık bir konudur. Bazıları, seks işçilerinin kendi tercihleri doğrultusunda çalışma haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini savunurken, bazıları ise seks işçilerinin cinsel istismar ve sömürü riski altında olduğunu vurgular. Birçok savunucu, seks işçilerinin insan haklarına saygı gösterilmesi, sağlık hizmetlerine erişim ve adil çalışma koşulları talep eder.

Genel evlerin yasal durumu, toplumların değerleri, kültürel normları ve toplumsal görüşlerine bağlı olarak farklılık gösterir. Bazı ülkeler, genel evlerin yasal ve düzenlenmiş olarak işletilmesini tercih ederken, diğerleri genel evleri yasaklamıştır. Seks işçiliği konusu, insan hakları, sağlık, güvenlik ve toplumsal düzenlemeler gibi birçok faktörü içeren karmaşık bir alan olarak karşımıza çıkar. Toplumlar, bu konuda farklı görüşleri dikkate alarak, insan haklarına saygı gösteren ve cinsel işçilikle ilgili riskleri en aza indirmeyi amaçlayan yasal düzenlemeler oluşturmaya çalışır.

Utku Bozdağ

Brezilya’da İşçi Hareketleri ve Sendikalar Latin Amerika, askeri diktatörlüklerin uzun yıllar hüküm sürdüğü ve hala demokrasi ile sorunları olan bir coğrafyadır. Bu nedenle, sendikalar ve işçi hareketleri devleti gözetmek durumunda kalmıştır. Bu nedenle, Latin Amerika’da sendikal hareketler, diğer kıtalardakine kıyasla oldukça farklı bir eksende gelişmiştir. Diğer bir ifadeyle işletmelerle toplu pazarlığın yapıldığı ve devletin pek müdahil olmadığı Amerikan sendikacılığı veya Avrupa’da devlet denetiminde ve yüksek sendikalaşma oranlarının gözlemlendiği sendikal hareketlerden farklı olarak ulusalcı ve popülüst söylemlerle iş birliğine gitmiş, Katolisizmin, Sol sendikalarla ciddi bir ilişki geliştirdiği bir Latin Amerikan Sendikacılığı oluşmuştur. Özellikle Brezilya’da, İspanya, Portekiz, Almanya, İtalya vs. gibi Avrupa ülkelerinden göçmener bu süreçte fazlasıyla etkili olmuş, anarşist ve Marksist öğretilerin Latin Amerika’da tanınmasına ve sendikacılığın anarkosendikal, sosyalist, komünist eksende şekillenmesine neden olmuştur.

Brezilya’da işçi hareketleri 1900’lü senelerin ilk yıllarında anarşist hareketler çerçevesinde oluşmaya başlamıştır. Daha sonra 1920’de kurulan Brezilya Komünist Partisi’nin kurulmasıyla anarşist gruplar KP altında birleşmiş ve anarşist ilkelerden uzaklaşmışlardır. Dolayısıyla Brezilya’da sosyalist akımın etkisi artmıştır. Ordunun yönetime el koymasına kadar geçen süreçte büyük oranda korporatist bir yapı gösteren bir sendikal yapı görülmesi sebebiyle Brezilya’da uzun yıllar bağımsız bir işçi hareketi oluşamamıştır. (Topal, 2009: 126).

1970’lerin sonlarında işçi hareketleri Brezilya’da yeniden güç kazanmaya başlamıştır. Sendikal hareketlerin bu dönemdeki ilk başarısı, 1978 senesinde Scania fabrikasında başlayıp diğer fabrikalara sıçrayan, 6 ay boyunca devam eden ve işçilerin yüzde yirmi dört zam almasıyla sonuçlanan eylemlerdir. Bu açıdan Brezilya’da THS’nin ilk ortaya çıkışı 1978 yılı olarak belirtilmektedir (SILVER, 2009: 80-81).

1980’lerde ise sendikaların daha radikal eylemlerde yer aldığı ve işçi sınıfının problemlerinin yanında toplumsal sorunların her birine yönelik reaksiyonlar verdiği bir dönem ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu yıllardaki eylemler beyaz yakalılar, topraksız köylüler vs. gibi çeşitli ücretli çalışanların katılım sağlamasıyla ciddi bir ivme yakalamış ve sermaye gruplarına karşı birçok kazanımlar elde edilmiştir. En başta 1989’da Brezilya tarihinde yapılan en en büyük grev olan, 35 milyon çalışanın katıldığı eylem hareketleri kayda değer örnekler olarak öncü bir dizi rol edinmiştir. (ANTUNES, 2001: 454).

1980’lerden 1990’lara geçen süreçte Brezilya’da sendika ve sendikalı işçi sayısında artış görülmüştür (ANTUNES, 2001: 454). 1984 yılında Brezilya Topraksızlar Hareketi’nin (MST, Movimento dos Trabalhadores Rurais Sem Terra) görülmesiyle bu sürecin en önemli sonuçlarından birisidir. Tarımda makineleşmenin köylüleri topraklarından etmesi ve bu toprakların gerek Brezilyalı gerek Amerikalı iş adamlarınca alınması, yerli halkı örgütlenmeye itmiş, bu süreçte hem orduyla hem de güçlü burjuva sınıfıyla mücadele eden köylüler nihayet emellerine MST ile ulaşmıştır (HARNECKER, 2008: 210). MST dünyadaki en etkili hareketlerden birisi olsa da THS’ye örnek olmak açısından CUT (Central Unica dos Trabalhadores, İşçilerin Birleşik Merkezi) görece daha fazla önem arzetmektedir. Çünkü CUT, topraksız köylülerden daha fazla kesime hitap etmekle kalmamış, sosyal, siyasi ve ekonomik açıdan her konuyla ilgili talepleri dile getirmiştir.

1980 senesinde işçiler tarafından kurulan PT (Brezilya İşçi Partisi, Partido dos Trabalhadores), Brezilya’daki sınıf mücadelesinde CUT ile derin bir ilişki geliştirmiş ve günümüze değin etkili bir siyasi aktör olmuştur.

CUT, yukarıda bahsedilen 1978 yılında Scania Grevler’inde şekillenmeye başlamış ve THS’nin Brezilya’daki var olma sürecine büyük katkıyı veren örgütlerden arasında yer almıştır. CUT, birçok sendikanın aksine kendi tabanınca örgütlenmiş bir sendikadır. Bu nedenle belirli bir önder tarafından sürüklenen bir yapıya sahip değildir. Ayrıca THS’nin gerekliliklerinden olan sosyal, politik ve ekonomik her türlü sorunlara karşı belirli bir tepki mekanizmasına sahiptir. Diğer sendikalara kıyasla farklı kesimlerden ücretli çalışanları içermeyi ve tek örgüt altında birleştirmeyi amaçlamıştır. Olaylara karşı ise devrimci bir duruş sergilemiştir (DAILYKOS, 2011: 4).

1980 senesinde ortaya çıkan PT ile olan ilişkisi nedeniyle sol hareketin Brezilya’da domine edici bir güç olmasına neden olan CUT, korporatist bir çizgiye kaymamak adına istikrarlı bir çalışma yürütmüş ve enformel çalışanları da kapsamıştır (Özuğurlu, 2013: 40). İktidarda olan PT’nin politikalarıyla uzlaşmacı bir tutum sergileyen CUT, tabandan gelen tepkiler nedeniyle son yıllarda muhalif bir tutum sergileyerek partiye olan tepkisini göstermiştir. PT’nin neoliberalizme karşı yetersiz bir tutum sahibi olması ve toprak reformunda başarıya ulaşamaması CUT içindeki muhalefetin ana gerekçeleri olmuştur(Çidamlı, 2013: 21).

1985 yılında askeriye döneminin bitmesiyle seçimler gerçekleştirilmiş ve Tancredo Neves seçimi kazanmasına rağmen, Neves 1 sene sonra öldüğü için yardımcısı Jose Sarney başkanlığa getirildi. Sarney, sendikalara karşı esnek ve barışçıl bir tutum alarak sendikal özgürlüğün yolunu açmış ve devlet kontrolünü azalttı. Bu nedenle Brezilya’da 1988 Anayasası sendikal hakların gelişiminde kritik bir rol oynamıştır(Boito, 1997: 56). Bu düzenlemeler sadece işçilere değil kamu görevlilerine dahi örgütlenmeyi sağlamıştır (Bellamare, 2013; 4).

1990’da yeni Başkan Fernando Collor de Mello olmuş ve neoliberal politikaların uygulanmasına girişmiştir. Çeşitli endüstrilerde özelleştirmelere başlayan Mello, 1992’de bir rüşvet iddiasıyla Parlamento tarafından görevinden çektirilmiştir (Boito, 1997: 59).

1995 yılında başkan olan Henrique Cardoso, sıkı bir neoliberalizm taraftarı olarak petrol, kimya, demiryolları vs. gibi alanlarda ciddi özelleştirme hareketlerine girişmiştir ve neoliberal politikaları gerçek anlamda ilk defa bu denli Brezilya’ya uygulayan başkan olmuştur. Bu uygulamalara karşı gelen hareketleri oldukça baskılayan bu yönetim 1995 senesinde petrol işçileri tarafından başlatılan grevi askerleri yollayarak bitirmiştir (Mahiroğulları, 2017: 92). Cardoso’nun özelleştirme ekseninde kendine yer edinen neoliberal yaklaşımı ciddi eleştirileri getirmiş ve 1996’da 12 milyon kişinin katılımıyla ortaya çıkan bir genel greve neden olmuştur. Bu greve İşçi Partisi, CUT ve hatta hükümet yanlısı olan FS dahi yer almıştır (Boito vd, 2015: 3).

2002’de, sosyalist kanattan gelen ve eski bir sendika başkanı olan Lula da Silva Ekim başkanlığıa seçilmiştir. Lula, geçmişine karşın ülkedeki yabancı sermayeyi kaçırmamak, ülkenin gidişatında yaşanacak ani kamulaştırma veya diğer ülkeleri hoşnutsuz edecek uygulamalardan kaçınmak adına neoliberal politikaları devam ettirmiş, ancak bu süreçte birçok reform uygulayarak mevcut sistemi düzeltme işlemine girişmiştir. Bu tarz bir uygulamanın devam edeceğini de zaten seçim öncesi “Brezilya Halkına Mektup” isimli bir bildiri ile seçilmesi halinde mevcut hükümetin ekonomik taahhütlerini devam ettireceğini ve yabancı sermayeyi Brezilya’da tutabilmek için mevcut sistemle ciddi çatışmalara girmeyeceğini bildirimiştir (Savran, 2006: 128). Böylece, Cardoso Hükümeti tarafından uygulanan neoliberal politikaların tamamen devam edeceğini yönelik bir anlayış oluşsa da, Lula buna karşın birçok reformun uygulayacısı olarak hem neoliberal politikaları sürdürmüş hem de sosyal adaleti sağlama adına önlemler almıştır.

Lula’nın hükümetince sendika merkezleri bazı kamu kurumlarında temsil edilmeye başlanmış, bu ise ülkede asgari ücret tartışmalarında üçlü bir tartışma ortamının oluşmasını sağlamıştur(Moreno ve diğerleri, 2008: 69). Bu süreçte kabineden yedi tane sendika kökenli bakanın olması ise sendikal hareketin gelişiminde önemli bir yer edinmiştir.

Boito’ya göre, Lula yönetimi, kendinden önceki hükümetlerden farklı olarak saf bir neoliberalizm uygulamak yerine devlet mekanizmasını istihdam artırmaya, ekonomik büyüme sağlama, sosyal hizmetlerde garantörlük gibi rollere büründürmüş, asgari ücret, dezavantajlı gruplara yardım konularında hem diyalog sağlaması hem de yardımların artışı açısından farklılıklara yol açmıştır. Örneğin, 2003 yılında yüzde 12 civarında seyreden işsizlik, 2013 senedsinde yüzde 5 civarına düşmüştür (Boito vd, 2015: 4).

2006 yılından itibaren aile ve dezevantajlı gruplara yardım, sosyal harcamalarda artış ve istihdamın artışı ile sendikal hareketler devlet mekanizmasında kendine tamamen yer edinmiş ve bu dönemde eylemsel düzeyde görece pasif bir sendikal süreç yaşanmıştır (Galvao, 2014: 32).

Adnan Mahiroğulları, Askeri Darbeler Döneminden Sivil Demokrasi Dönemine Brezilya’da Sendikacılık isimli çalışmasında yukarıda görülen sendikaları siyasi partilerle ilişkileri açısından kısaca şu şekilde açıklamıştır:

• “CUT, kuruluşunu sağlayan İşçi Partisi’yle yakın ilişkiler içindedir.
• UGT, Sosyal Demokrat Parti’ye yakındır.
• CTB, Brezilya Komünist Partisi ve Brezilya Sosyalist Partisi’yle yakın ilişki içindedir.
• FS, Demokratik İşçi Partisi’ne yakındır.
• CSB, Brezilya Sosyalist Partisi’ne yakındır.
• NCST, partiler üstü politika izlemektedir.
• CONLUTAS, Birleşik Sosyalist İşçi Partisi’yle yakın ilişki içindedir.
• CGTB, Özgür Vatan Partisi’ne yakındır.”

Lula döneminde belirli bir çerçeveye oturan sendikal ilişkiler, eylemlerinde neredeyse yok olması noktasına gelerek kendini göstermiştir. Ancak Lula’nın halefi olan Dilma Roussef döneminde çok geçmeden aradıklarını bulamayan sendikalar tekrar hareketlenmeye başlamıştır.

Türkiye – Brezilya Sendikacılık Karşılaştırması

Osmanlı’da ilk işçi örgütlenmeleri son dönemlerinde görülmeye başlanmıştır. 19. yüzyıla değin Osmanlı’da herhangi bir fabrika kurulmaması sebebiyle bu yüzyıla kadar işçi sınıfından ve sınıf bilincinden bahsedilememektedir. Sonuç olarak Osmanlı İmparatorluğu’nun geç kapitalistleşme çabaları, Türkiye Cumhuriyeti’nde gelişen sendikal hareketlere değin periyodun başlangıcı olarak yorumlanmaktadır (Işıklı, 2005: 473).

Cumhuriyet döneminde planlı sanayileşmenin devlet eliyle uygulanmasıyla işçi sınıfına dahil olan çalışan nüfusunda artış yaşanmıştır. İyi olmayan çalışma koşulları ve savaştan yeni çıkmış olan taze Cumhuriyet’in toparlanmaya çalıştığı bir dönemde işçilerin taleplerinde de her ne kadar karşılık alınmasa da olarak yükselmeler başlamıştır. Talepleri karşılıksız kalan işçiler eylemsel faaliyetlerde ve örgütlenmede daha hırslı bir hale bürünmüş ve sınıf bilincini artırma dahil olmak üzere eylemsel faaliyetlerini sürdürmüşlerdir. Hatta 1931 yılında Galata tütün işçileri ve Defterdar tekstil işçilerinin, 1932’de ise İstanbul vapur işçilerinin gerçekleştirdikleri grevler yaşanmıştır (Yavuz, 2011: 173).

Sendikal faaliyetlerin serbest bırakılması, Cumhuriyet Halk Partisi ile Demokrat Parti arasında uzun süre seçim vaadi olarak kullanılmıştır. Böylece nihayetinde 1946 yılında sendikal faaliyetler sayılı değişiklik ile yasal bir düzlem kazansa dahi ilk sendikaların sosyalist örgütler öncülüğünde sahneye çıkışı devlet bürokrasisinde ciddi bir panik yaratmış ve sonuç olarak sendikalar 1947 yılında 1 yıl sonra sıkıyönetim eliyle kapatılmıştır (Makal, 1999).

1960-1980 arasındaki gelişmelerin en somut örnekleri, sendika ve sendikalı işçi sayısının artması ve memurların da örgütlenmesidir (MAHİROĞULLARI, 2001: 169). Bununla beraber grevlerdeki artış, Türkiye İşçi Partisi’nin siyaset sahnesine girmesiyle direk olarak Meclis’e vekil sokması, sol siyasetin yükseldiğine ve işçi sınıfının haklarını savunan örgütlerin artışına ve dolayısıyla Türkiye’de kayda değer anlamda işçi bilincinin geliştiğine dair bulgular sunmaktadır. DİSK’in kurulması ve sonrasında Türkiye sendikacılığında sınıf temelli siyaseti, işçi-işveren çatışması üzerinden kurması bu döneme ilişkin yaşanan bir başka gelişme olarak bahsedilmeye değerdir. Tüm bu gelişmeler Türkiye’de daha da politize olmuş ve militanlaşmış bir işçi sınıfı oluşumuna neden olmuştur.

1980 sonrası beyaz yakalı işçileri artmasıyla toplu mücadele geleneği, bireysel mücadele geleneğine dönüşmeye başlamış 1980’lerde artan özelleştirme, kayıt dışı istihdam ve taşeronlaşma gibi uygulamalar sendikacılığı oldukça zayıflatmıştır (Gezer, 2016: 178). Neo-liberal politikaların artmasıyla kamu hizmetleri başta olmak olmak üzere tüm sektörlerde özelleştirmeler yaşanmıştır. Böylece işçi sınıfı ile arasındaki farkların benzerliklerden daha fazla olduğunu düşünen ve bu nedenle işçi sınıfından daha iyi durumda olduğunu düşündüğü için sendikalaşmaya ve kollektif mücadeleye ihtiyacı olmadığını iddia eden memur sınıfı, her ne kadar sendikalı olma oranları işçilere göre yüksek olsa dahi giderek ekonomik gücünü kaybetmiştir.

Türkiye’de işçi sınıfı, darbeyle gelen askeri yönetimin ilk hedefi olmasıyla beraber çözüm üretememişken Güney Afrika ve Latin Amerika ülkelerinde neoliberal politikalara karşı alternatif olma umudu taşıyan THS faaliyetleri belirli bir zemine oturtulmaya çalışılıyordu. Bu yeni sendikal anlayış sınıf bilinciyle toplumsal sorunların aynı anda ele alınması ve bağımsız düşünülmemesi gerektiği düşüncesine dayanıyordu. 1990’lara gelindiğinde özellikle Güney Afrika bu yöntemle ırkçılık sorununa karşı ciddi sonuçlar almaya başlamıştı. THS her ne kadar sınıfsal iyileşmeleri ve ırkçılık gibi toplumsal sorunlara çare olmayı hedeflese de yine Güney Afrika örneğine bakıldığında, işçi sınıfının şartlarında beklendiği düzeyde bir etki yaratamamıştır. Bu bağlamda toplumsal sorunlara yönelik kazanımların sınıfsal görece kazanımlardan daha fazla olduğu söylenebilir. Benzer olarak Brezilya’ya baktığımızda beklendiği etkiyi yaratmasa da THS bu coğrafyada bir bilinç oluşturmuş, sonuç olarak 2002-2016 yılları arasında İşçi Partisi iktidarıyla bunun meyvelerini kısmen de olsa elde etmiştir.

Brezilya’da gördüğümüz THS’nin Türkiye’de ortaya çıkmamış olması, yeni bir sendikal tarzın uygulanması için mümkün çevre koşullarının mevcut olmasına karşın Türkiye’de sendikaların pragmatik tutumu, görece zayıflayan sol hareketler ve sınıf bilinci, yasal düzlemde 1980 darbesinin olası bir sendikal örgütlenmeyi oldukça kısıtlaması ve ek olarak Türkiye’ye özgü sosyo-ekonomik, politik faktörler ( Siyasal İslam’ın ve muhafazakarlığın yükselişi, Kürt Sorunu vs.) THS’nin alternatif bir çözüm olarak Türkiye’de görülmesine karşın önemli sorunlar yaratmıştır. Kısaca, Türkiye’de THS’nin oluşması için gerekli olan muhalif tutum ve eleştirel tavır olmamakla beraber sınıfsal örgütlenme bilinci de ülkenin sorunlarına çözüm olacak bir opsiyon olarak görülmemektedir.

SONUÇ

Sendikalar, işçileri temsil etmesi bakımından işçi partileriyle beraber en önemli temsil örgütlerinden biridir. Kapitalizmin gelişiminin bir sonucu olarak ortaya çıkan bu örgütlenmeler 1970’lere kadar nispeten iyi bir ivme yakalasa da kapitalizmin kendini sürekli güncellemesiyle gelen değişikliklere karşı genel olarak hazırlıksız yakalanmışlardır. 1980’de dünyada giderek artan neoliberal politikaların getirdiği yeni nesil çalışma ilişkileriyle kapitalizm reforme olma çabalarına girmiştir. Bu dönemde çalışma yaşamında gelişen yeni kavramlardan birisi olarak esnek üretim, sendikaların hala içinden çıkamadıkları bir krize doğru sürüklenmelerine sebep olmuştur. Uluslararası alanda örgütlenme, devletin ekonomik alandan tekrar dışlanması, bireyciliğin yeniden önem kazanması vs. gibi birçok açıdan işçi hareketlerini içine alan neoliberal politikalar karşısında görece en istikrarlı ve verimli mücadeleyi veren örgütler THS kavramı çerçevesindeki sendikalardır.

Sendikaların toplumsal sorunların hepsine yönelik tavır alması, uluslararası düzeyde iş birlikleri oluşturması, tabandan örgütlenme ile sendikanın korporatizme kaymasının önlenmesi başta olmak üzere yeni nesil hak arayışı ile sendikalar Latin Amerika ülkelerinde önemli sonuçlar elde etmişlerdir. Kitlelerin mobilite kazandığı bu dönemde Türkiye’de de sınıfsal temelli çabalar ve alternatif örgütlenmenin işçiler lehine olumlu sonuçları olduğu anlaşılmıştır. Fakat Türkiye sendikal hareketleri bu kazanımlara rağmen uzun soluklu bir örgütlenmeyi başaramamış ve neoliberal politikalarca etkisiz kılınmışlardır. Brezilya, Uruguay, vs. gibi Latin Amerika ülkeleri Türkiye ile siyasi, sosyal, ekonomik anlamda şaşırtıcı düzeyde benzer durumlar sergilemektedirler. Aynı zamanlarda bu ülkelerin ekonomik olarak ilerlemesi, siyasi stabiliteyi edinmeye yönelik adımları, askeri diktatörlüklere tabi olması bu ülkelerin benzerliklerinin önemli göstergelerindendir. Ne yazık ki Türkiye’de sendikal hareketler Latin Amerika’ya kıyasla herhangi bir alternatif, yaratıcı örgütlenme sergileyememiş ve tamamen neoliberal politikaların etkisi altında olan bir ülke olarak kalmıştır.

Sonuç olarak, Brezilya’da gözlemlediğimiz sendikacılık Türkiye’ye göre daha sol bir eksende kendini var etmiş, bu esnada Türkiye gibi darbeler, çatışmalar ve iç karışıklıklarla karşılaşmıştır. Türkiye’den farklı olarak din ile sendikal hareketlerin işbirliği yaptığı bir ülke olan Brezilya’da doğal olarak bir Katolisizm-Sosyalizm ittifakından bahsedilebilir. Dinlerin genel olarak karşısında bulunduğu sosyalist düşünce, Avrupa, Ortadoğu, Kuzey Amerika gibi yerlerde bu nedenle Latin Amerika’ya kıyasla halk tarafından bu derece özümsenmemiştir.

KAYNAKAKÇA

İsmet (2004), “Küreselleşme ve Emek Stratejisi: Toplumsal Hareket Sendikacılığı‟na Doğru”, Eğitim Bilim Toplum, Cilt:2, Sayı: 5, ss. 4-18.

ANTUNES Ricardo (2001), “Global Economic Restructuring and the World of Labor in Brazil: The Challenges to Trade Unions and Social Movements”, Geoforum: 32, pp. 449-458.

AYDOĞANOĞLU Erkan. 2010. İşçi Sınıfı Tarihi. Tarem Yayınları. İstanbul.

BEZUIDENHOUT Andries (2000), Towards Global Social Movement Unionism?: Trade Union Responses to Globalization in South Africa, Discussion Papers Series No: 115, International Institute for Labour Studies.

BOITO, Armando (1997). “Politique néoliberale et Syndicalisme au Brésil”, Lusotopie.

BOITO Armando-GALVAO Andreia-MARCELINO Paula (2015). “La Nouvelle phase du Syndicalisme brésilien (2003-2013), Les Relations Sud-Sud:culture et diplomatie. Çakır, Murat. 2006.

TOPLUMSAL HAREKET SENDİKACILIĞI. 122-133. Çelik, Ercüment. 2016. “TOPLUMSAL HAREKET SENDİKACILIĞI” KAVRAMININ DOĞUŞU VE KÜRESEL DOLAŞIMI ÜZERİNE BİR İNCELEME, Emek Araştırma Dergisi, Cilt 7, Sayı 10, Aralık 2016/ 2. S. 1-21.

ÇİDAMLI Çiğdem. 2004. “Sendikal Krize Güneyden Yanıt: THS”. DAILYCOS. 2011. “Anti – Capitalist Meetup – Restoring Democracy: The Brazilian Strikes of 1978 – 1980”. Gonca, Gezer. 2016.

TOPLUMSAL HAREKET SENDİKACILIĞI VE TÜRKİYE. 185-198. Gürler, Deniz. 2011.

TOPLUMSAL HAREKET SENDİKACILIĞI. 84-110.

GÜZEL Mehmet Şehmus (2011), “İkinci Dünya Savaşı Boyunca Sermaye ve Emek”, Osmanlı’dan Cumhuriyet Türkiyesi’ne İşçiler 1839-1950, Der: Donald Quataert-Erik Jan Zürcher, İletişim Yayınları, 3. Baskı, ss. 197-224.

HACISALİHOĞLU Elif-Göksu Uğurlu-Gamze Yücesan Özdemir (2010), “21. Yüzyılda Sosyal Hak Mücadelesi: Tekel DireniĢi”, Sosyal Haklar Ulusal Sempozyumu II Bildiriler Kitabı, Petrol-ĠĢ Yayını: 113, ss. 171-186.

HARNECKER Marta. 2008. 21. Yüzyılın Meydan Okumaları Karşısında Köylü ve İşçi Mücadeleleri içinde. Özgür Üniversite Yayınları. Ankara.

IŞIKLI Alpaslan. 2005. Sendikacılık ve Siyaset. İmge Yayınevi. 6. Baskı. Ankara. KESKİN Cem. 2005. “89 Bahar Eylemleri”. Sınıf Mücadelesinde Marksist Tutum.

http://www.marksist.com/cem_keskin/89_bahar_eylemleri.htm. (03,12.2019). KOÇ Yıldırım. 2010. Türkiye İşçi Sınıfı Tarihi Osmanlı’ dan 2010’ a. Epos Yayınları. Ankara.

MAHİROĞULLARI Adnan. 2001. “Türkiye’ de Sendikalaşma Evreleri ve Sendikalaşmayı Etkileyen Unsurlar”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. Cilt: 2. Sayı: 1.

MAHİROĞULLARI Adnan. 2017. “ Askeri Darbeler Döneminden Sivil Demokrasi Dönemine Brezilya’da Sendikacılık”. Sosyal Siyaset Konferansları / Journal of Social Policy Conferences Sayı / Issue: 70 – 2016/1, 81-103 MAKAL, Ahmet, Osmanlı İmparatorluğu’nda Calışma İlişkileri: 1 8 3 '1920, İmge Kitabevi, 1997, Ankara.

MAKAL, Ahmet, Turkiye’de Tek Partili Donemde Calışma İlişkileri: 1 9 20-1946, İmge Kitabevi, 1999, Ankara.

MAKAL, Ahmet, Turkiye’de Cok Partili Donemde Calışma İlişkileri: 1 9 46-1963, İmge Kitabevi, 2 002, Ankara. MOODY Kim. 1997. Workers in a Lean World. Verso. Londra.

E. MORENO- D.TRAVERSO- C.CARRASCO (2008). Syndicats et Politiques publiques en Argentine, Bolivie, Brésil, Chili et Venezuela, Bilan d’une Décennie (1996-2004), Agences d’Objectifs

IRES. NAIDOO Ravi (2001), “Social Movement Unionism in South Africa: Strategy for Working Class Solidarity?”, Dollars and Sense, pp. 1-6,

ONBİRİNCİ TEZ Kitap Dizisi. 1987. “Güney Afrika Sendikal Hareketinde Yeni Bir Aşama: COSATU (Belgeler)”. Sayı: 5. İstanbul.

ÖZUĞURLU Metin (2013), “Sendikacılık Hareketinde Yeni Eğilimler”, Sendikacılık Akademisi Ders Notları: 2, ss. 33-48.

PILLAY Devan (2008), “COSATU, SACP at ANC Post-Polokwane: La Gauche Marche T‟elle Droit?”, Travail, Vol: 41: 2, pp. 4-37, http://www.lcs-tcs.com/PDFs/41_2/Pillay.pdf, (EriĢim Tarihi: 31.10.2014).

PILLAY Devan (2013a), “Between Social Movement and Political Unionism: COSATU and Democratic Politics in South Africa”, Rethinking Development and Inequality 2, pp. 10-27,

SELAMOĞLU Ahmet (2004), “Örgütlenme Sorunu ve Sendikal Yapıdaki Değişim Arayışı”, Çalışma ve Toplum, 2004/2, ss. 39-54.

SILVER Beverly (2009), Emeğin Gücü: 1870’ten Günümüze ĠĢçi Hareketleri ve KüreselleĢme, Çev: Aslı Önal, Yordam Yayıncılık, 1. Baskı. TOPAL Aylin (2008), Latin Amerika’yı Anlamak, Yordam Yayınları.

TOPAL Aylin (2009), “Ulusal Kalkınmacılıktan Küresel Neoliberalizme Anti-emperyalizm: Latin Amerika Deneyimi”, Ġ. Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, No: 41, ss. 113-138. TÖREN Tolga (2009), “Güney Afrika-Türkiye, Ulusal Sorun-Sınıf Sorunu: Yakın Dönem Tarih İçin Bir Karşılaştırma Denemesi”, Almanak 2008 Analizleri, Ed: Serap Korkusuz, Sosyal AraĢtırmalar Vakfı Yayınları, 1. Baskı, ss.588-605.

YAVUZ Erdal (2001), “Sanayideki İşgücünün Durumu, 1923-40”, Osmanlı’dan Cumhuriyet Türkiyesi’ne İşçiler 1839-1950, Der: Donald Quataert-Erik Jan Zürcher, İletişim Yayınları, 3. Baskı, ss. 155-195.

YILDIRIM Yavuz (2012), “Türkiyeli Toplumsal Hareketlerin Dönüşümüne Genel Bir Bakış”, Eğitim Bilim Toplum Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 38, ss. 8-32.

YURTSEVER Haluk. 2010. “Türkiye İşçi Sınıfının Üç Eyleminin Karşılaştırmalı Değerlendirmesi”. Yaşayan Marksizm Dergisi. Yıl: 1. Sayı: 2.

SEO temelleri her zaman en çok sorulan sorular arasında olmuştur. Bu yüzden bu makaleyi hazırladık. Web sitenizin Google gibi arama motorları aracılığıyla bulunmasını istiyorsanız, bir arama motoru optimizasyonu (SEO), zorunlu bir pazarlama taktiği olacaktır.

Bu kılavuzda şunları öğreneceksiniz:

1. SEO Nedir ve Neden Önemlidir?
2. Anahtar Kelime Araştırma ve Anahtar Kelime Hedefleme En İyi Uygulamaları
3. Sayfa Optimizasyonu En İyi Uygulamaları
4. Bilgi Mimarisi En İyi Uygulamaları
5. İçerik Pazarlama ve Link Oluşturma Nasıl Yapılır?
6. Genel Teknik SEO Sorunları ve En İyi Uygulamalar
7. SEO Sonuçları Nasıl İzlenir ve Ölçülür?
8. Ek SEO Düşünceleri (Mobil, Uluslararası ve Yerel SEO En İyi Uygulamaları gibi)

Bu SEO temelleri rehberinin sonuna ulaştığınız zaman, arama motoru optimizasyonunun ne olduğu, neden değerli ve önemli olduğu ve sürekli değişen SEO ortamında nasıl mükemmel sonuçlar elde edeceğiniz konusunda güçlü bir anlayışa sahip olacaksınız.

1. SEO Nedir ve Neden Önemlidir?

Muhtemelen SEO’yu duymuşsunuzdur ve henüz yapmadıysanız, terimin hızlı bir Vikipedi tanımını görüntüleyebilirsiniz. SEO’nun “bir web sitesinin veya bir web sayfasının bir arama motorunda görünebilirliğini etkileme süreci olduğunu anlayabilirsiniz.” Seo kısaca, ücretsiz şekilde arama motorlarından ziyaretçi çekmek anlamına gelir. Web siteniz için önemli soruları yanıtlamanıza yardımcı olmaz:

• Sitenizi arama motorları için nasıl optimize edersiniz?
• SEO’da ne kadar zaman harcayacağınızı nereden biliyorsunuz?
• “İyi” SEO tavsiyelerini “kötü” veya zararlı SEO tavsiyelerinden nasıl ayırt edebilirsiniz?

Bir işletme sahibi veya çalışanı olarak sizin için ilgi çekici olan şey, işletmeniz için daha alakalı trafik, daha fazla satış, satışlar ve sonuç olarak gelir ve kâr elde etmenize yardımcı olmak için SEO’dan nasıl yararlanabileceğinizi gösterir. Bu rehberde odaklanacağımız şey budur.

Neden SEO Bakımı Yapılmalı?

Her gün bir çok insan internette bir şeyleri arar. Bu trafik, işiniz için son derece güçlü olabilir, çünkü sadece çok fazla trafik olduğu için değil, çok özel, çok amaçlı bir trafik olduğu için.

Bu işlem duvarda Billboard kiralamaya benzemez. Cadde üstünde bir reklam panosu kiraladıysanız bir arabaya sahip olan herkes reklamınızı görür (ister sizinle alakalı olsun ister olmasın).. Aslında sizin ürününüzü sadece ürününüz ile ilgili olan kişiler bulursa bu sizin için daha iyidir. Çünkü ticari olarak size Billboard kiralamaktan daha fazla katkı sağlar.

İnsanlar işinizle doğrudan alakalı her türlü şeyi arıyorlar. Bunun da ötesinde, insanlar işinizle alakalı bir şekilde bağlantılı olan her türlü şeyi arıyor. Bu insanlarla bağlantı kurmak ve sorularına cevap vermek, sorunlarını çözmek ve onlar için güvenilir bir kaynak haline gelmek için daha fazla fırsat yakalamalısınız.

Web siteinizi, Google’dan gelen ziyaretciler için harika bir kaynak haline getirmelisiniz. Size soru sorabilmeliler, etkileşimde bulunabilirler..

Arama Motorlarından Trafik Gerçekte Nasıl Sağlanır?

Öncelikle, Google’ın dünyadaki çoğu arama trafiğinden sorumlu olduğunu belirtmek önemlidir. Bu, sektörden sektöre göre değişebilir. Ancak, Google’ın arama sonuçlarında işletmenizin veya web sitenizin görünmek isteyeceği dominant oyuncu olması muhtemeldir. Bu kılavuzda belirtilen en iyi uygulamalar sitenizin ve içeriğinin konumlandırılmasına yardımcı olacaktır.

Tüm arama motorlarında arama sonuçları sürekli değişmektedir. Google özellikle sürekli algoritma güncellemsi yapar. Bu, kullanıcılara daha sağlıklı sonuçlar vermek için gereklidir.

Peki Google, kullanıcıların aradıklarına yanıt olarak hangi sayfaların döndüğünü nasıl belirler? Bu değerli trafiğin tamamını sitenize nasıl eklersiniz?

Google’ın sıralama algoritması son derece karmaşıktır. Bu bölümün sonunda Google’ın web sitelerini nasıl sıralayacağını ve yüksek bir seviyeye çıkmaya çalışan herkes için bazı bağlantıları paylaşacağım:

• Google, arama yapan kişinin sorgusuyla ilgili yüksek kaliteli ve alakalı bilgiler içeren sayfaları aramaktadır.
• Web sitenizin içeriğini “tarayarak” (veya okuyarak) ve (bu içeriğin, içerdiği anahtar kelimelere dayanarak, bu içeriğin araştırıcının aradığı şeyle alakalı olup olmadığını) (algoritmik olarak) değerlendirerek alaka düzeyini belirler.
• Bir dizi araçla “kaliteyi” belirler. Ancak bunlar arasında en önemlisi, sayfanıza ve sitenize bir bütün olarak link veren diğer web sitelerinin sayısı ve kalitesidir. Son derece basit bir şekilde söylemek gerekirse: Sitenize bağlantı veren diğer siteler, Web’de başka hiç kimsenin bağlanmadığı bloglarsa bir işe yaramaz. Asıl önemli olan bağlantı veren sitelerden trafik çekebilmektir. Çok ziyaretçisi olan web sitelerinden alınan linkler güvenilir olduğundan dolayı daha çok işe yarar.

Google’ın algoritması, sitenizin hangi pozisyonda sıralanacağını belirlemek için giderek daha fazla sayıda öğeyi tarıyor:

• Kullanıcılar sitenizle nasıl etkileşimde bulunurlar? (İhtiyaç duydukları bilgileri bulup sitenizde kalıyorlar mı, yoksa arama sayfasına geri dönüyorlar ve başka bir bağlantıya tıklıyorlar mı? Yoksa arama sonuçlarınızı tamamen yok sayıyorlar ve asla tıklama yapmıyorlar mı?)
• Sitenizin yükleme hızı ve mobil uyumluluk önemlidir.
• Ne kadar benzersiz içeriğe sahip olursunuz (çok “zayıf” düşük değerli içerik veya yinelenen içeriğe karşı)

Google’ın algoritmasının aramalara yanıt olarak gördüğü yüzlerce sıralama faktörü vardır ve bu kriterler sürekli olarak güncellenir veya hassaslaşır.

İyi haber şu ki; Arama sonuçlarında değerli kelimelerde sıralama almak için bir arama motoru uzmanı olmak zorunda değilsiniz. Kanıtlanmış ve tekrarlanabilir en iyi uygulamalar ile dünyanın en değerli şirketlerinden birini altetmeniz için yeterli olabilir. “Tersine mühendislik” ile uzmanlığa gerek kalmadan arama yoluyla hedeflenmiş trafiğinizi artırabilirsiniz.

Arama motorlarının nasıl çalıştığıyla ilgili daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız, aşağıdakiler dahil olmak üzere bir çok harika kaynak mevcuttur:

• Moz’ın konuyla ilgili kılavuzu
• Google’ın kendi etkileşimli grafiği

Şimdi, SEO temellerine geri dönelim ve arama motorlarından daha fazla trafik almanıza yardımcı olacak gerçek SEO tekniklerine ve stratejilerine başlayalım.

2. Anahtar Kelime Araştırma ve Anahtar Kelime Hedefleme En İyi Uygulamaları

Arama motoru optimizasyonunda ilk adım, gerçekten neyi optimize ettiğinizi belirlemektir. Bu, web sitenizin Google gibi arama motorlarında sıralanmasını istediğiniz, kullanıcıların aradığı terimleri (“anahtar kelimeler” olarak da bilinir) tanımlamak anlamına gelir .

Kulağa yeterince basit geliyor, değil mi?

Maalesef bu kadar basit değil.Sitenizde hedeflemek istediğiniz anahtar kelimeleri belirlerken göz önünde bulundurmanız gereken birkaç temel faktör var:

• Arama Hacmi – Göz önünde bulundurulması gereken ilk faktör, kaç kişinin (varsa) belirli bir anahtar kelimeyi aradığıdır. Bir anahtar kelime için beklediğiniz kitle ne kadar büyükse rekabet o kadar zorlaşır. Hiç kimse bir anahtar kelime aramıyorsa, bu kelimede yükselmek kolaydır fakat içeriğinizi arama yoluyla bulan kimse yoktur. Doğru kelimeyi seçmelisiniz.
• Uygunluk – Bir kelime sık sık farklı bir kelimeyle birlikte aranırsa: Ancak, potansiyel müşterilerinizle tamamen alakalı değilse?Alaka düzeyi ilk bakışta doğru görünüyor: Kurumsal Web sitesi yazılımı satıyorsanız, işinizle ilgili olmayan aramalar için görünmek istemezsiniz. Örneğin “evcil hayvan malzemeleri.” “e-posta pazarlama yazılımı” gibi.Bu, sezgisel olarak yaptığınız şeyin mükemmel bir açıklaması gibi görünebilir ancak Büyük şirketlere iş satıyorsanız, trafiğin çoğu yazılımınızı satın alma konusunda herhangi bir ilgisi olmayan kişilere pazarlıyorsunuz demektir.(Asıl ulaşmak istediğiniz kişiler, basit bir Google aramasına dayanarak pahalı, karmaşık çözümlerinizi asla satın alamazlar. Tersine, Web sitesi yazılımı satmadığınızı düşünüp  “en iyi web sitesi yazılımı” gibi diğer arama kelimelerine odaklanırlar.
• Rekabet – Herhangi bir iş fırsatında olduğu gibi, SEO’da da potansiyel maliyetler ve başarısızlık olasılığını göz önünde bulundurmalısınız. SEO için bu, belirli terimler için nispi rekabeti (ve sıralama olasılığını) anlamak anlamına gelir.

Öncelikle, potansiyel müşterilerinizin kim olduğunu ve neleri arayacaklarını anlamanız gerekir. Zaten beklentilerinizin kim olduğunu anlamadıysanız, bunun hakkında düşünmek genel olarak işiniz için değil, aynı zamanda SEO için de iyi bir başlangıç noktasıdır.

Elde etmeniz gereken veriler şunlardır.

• Ne tür şeylerle ilgileniyorlar?
• Hangi sorunları var?
• Yaptıkları şeyleri, kullandıkları araçları, vb. tanımlamak için ne tür bir dil kullanıyorlar?
• Başka kimden bir şeyler satın alıyorlar (bu, rakipleriniz anlamına gelir, aynı zamanda ilgili araçlar anlamına gelebilir – web yazılım şirketi için başka kurumsal pazarlama araçlarını düşünün)

Bu soruları yanıtladıktan sonra, ek anahtar kelime fikirleri edinmenize ve bazı arama hacmi ve rekabet metrikleri ekleyebilmenize yardımcı olacak olası anahtar kelimelerin ve alan adlarının ilk “tohum listesi” olacak.

Müşterilerinizin ve müşterilerinizin, yaptığınız işi açıklamasının ana yollarının listesini alın ve bunları, Google’ın kendi anahtar kelime aracı veya Uber Suggest veya anahtar kelime aracı gibi araçları kullanabilirsiniz:

Haritada Türkiye’nin bulunduğu alanda eşcinsel ilişkilerin yasallaştığı yıl olarak 1858 yazılmış ve ülkenin, Avrupa’daki birçok devletten daha erken adım attığı iddia edilmiş. İddia konuyla ilgili çalışmalar yapan kurumların sunduğu veriler ışığında doğru. Osmanlı Devleti, eşcinsel ilişkiyi suç olmaktan 1858 yılında Tanzimat reformları kapsamında çıkardı. Öte yandan 1858 Ceza Kanunnamesinde eşcinselliğe ilişkin bir suç tanımlamasının bulunmuyor olmasını farklı perspektiflerle yorumlayan akademisyenler de bulunuyor.

Haritada yer alan tarihlerin önemli bir kısmı doğru

İddia konusu haritadaki verileri kontrol etmek için bakabileceğimiz ilk kaynak dünyanın çeşitli noktalarında yaşayan LGBTİ bireylerin sahip oldukları haklara ilişkin verileri bir araya getiren bir platform olan EQUALDEX. Konuyla bağlantılı bir diğer kaynak ise Aralık 2019’da yayınlanmış ILGA (International Lesbian Gay Bisexual Trans and Intersex Association) tarafından hazırlanan “State Sponsored Homophobia” başlıklı rapor.

Bu küçücük haritada aslında 60’ın üzerinde ülke yer alıyor. Bu ülkelerde eşcinsel ilişkilerin suç sayılmamaya başladığı tarihlere baktığımızda karşımıza şöyle bir harita çıkıyor:

Haritayı oluştururken hazırladığımız Excel dosyasına ulaşmak için tıklayın.

Haritadaki ülkelerde yapılan yasal düzenlemelerin hayata geçtikleri yıl baz alındı. Bu yasal düzenlemeler temelde “Sodomi Yasaları” olarak bilinen, belirli bir cinsel eylemi suç olarak addeden yasaların ortadan kaldırılmasını amaçlayan adımları ifade ediyor.

Avrupa’da bu adımı atan ilk ülkenin 1791 tarihi ile  Fransa olduğu görülüyor. Fransa etkisinin hakim olduğu Andorra’nın da aynı sene Sodomi yasalarından kurtulduğunu görüyoruz. Fransa ve Andorra’yı 1793’te Monaco, 1795’te Lüksemburg, 1811’de Hollanda ve 1830’da Belçika izlemiş.

Belçika’nın hemen ardındansa 1858’de Osmanlı Devleti geliyor.

Diğer yandan bu harita ile iddia konusu harita arasında küçük farklar tespit etmek mümkün. Bu farklılıkların temel nedeni bazı ülkelerde yasal düzenlemelerin birkaç farklı aşamadan geçerek nihai şeklini almış olması. Biz ağırlıklı olarak ILGA’nın hazırladığı raporda yer verilen tarihleri baz aldık. Çünkü ILGA’nın raporunda yasal düzenlemelere doğrudan atıfta bulunuluyor ve bu yasal düzenlemeleri Google Translate aracılığıyla kontrol edebiliyoruz. ILGA verilerini EQUALDEX’tekilerle karşılaştırdık ve en makul olan tarihleri bir araya getirdik.

Peki 1858’de Osmanlı Devleti’nde ne oldu?

Konuyla ilgili Osmanlı Devleti’nin görece erken dönemlerinde bazı düzenlemelere rastlamak mümkün. Örneğin 1526 yılında yayınlanan Bozok Sancağı Kanunnamesi’nde eşcinselliğin yasal görülmediğine dair ifadelere  rastlanıyor. Kanunnamedeki esaslar tarihte Osmanlı’nın ilk dönemlerinde Anadolu’da gördüğümüz ve 1515 sonrasında Osmanlı’nın egemenliği altına giren Dulkadiroğulları Beyliği’nin yöneticilerinden Alaüddevle Bozkurt Bey’in uygulamaya koyduğu bazı düzenlemelere oldukça benziyor. Bozok Kanunnamesi’nde “zina suçu”na ilişkin ibareler kapsamında ceza olarak ödenecek altın miktarı belirtilirken şu ifadeler de yer almış: 

“…Ve eğer muhannes ise iki tarafa zina haddi (cezası) vuralar, eğer vurulmazsa zina cürmü (suçu) gibi her birinden -24 altın- alınır…”

Muhannes kelimesinin ise “kadınlaşmış erkek” anlamında dile getirildiği ifade ediliyor.

Benzer şekilde 1520 ila 1566 yıllarında hüküm süren Kanuni Sultan Süleyman döneminde hazırlanan Kanuni Kanunnamesi’nde de şöyle bir madde görmek mümkün:

“…Eğer şehirde Türk oğlancıkları döşek (zina) etseler -kadı tarafından- tazir edip (azarlanıp) her birinden 30 akçe cürm (ceza) alınır…”

Böyle bakınca Osmanlı Devleti’nde eşcinselliğin uzunca bir süre suç addedildiğini düşünmek mümkün. Öte yandan eşcinselliğin Osmanlı’da özellikle toplumun üst katmanlarında olağanüstü görülmediği de söylenebilir. Mahbub oğlanlar buna bir örnek. Yine ekseri seçkinlere hitap eden Divan şiirinde “sevgili”nin ille de karşı cins olmak zorunda olmadığını izleyebiliyoruz.

İzn alıp cuma namazına deyu mâderden
Bir gün uğrulayalım çerhi sitemperverden 
Dolaşıp iskeleye doğru nihan yollardan 
Gidelim servi revânım yürü Sadabâd’a.

Nedim Divanı’nda yer alan bu dizelerin muhatabı bir kadın olmasa gerek.

Yeniden yasal düzenlemelere dönelim. 1858’de ne oldu? 9 Ağustos 1858’de Ceza Kanunname-i Hümayunu yürürlüğe kondu. Tanzimat reformları arasında sayılabilecek bu ceza kanunu hazırlanırken, 1810 tarihli Fransız Ceza Kanunu’nun esas alındığı görülüyor. Fransa’da 1791’den itibaren Sodomi yasalarının yürürlükte olmadığını hatırlatacak olursak, Osmanlı topraklarına çeviri yoluyla giren bu yasalarda da eşcinsel ilişkileri suç addeden Sodomi yasalarından herhangi bir emarenin bulunmaması olağan. Bu açıdan Osmanlı tebaasının tümünün uymakla yükümlü olduğu, önceki ilgili hukuki kaideleri hükümsüz kılan modern bir hukuksal metinle, eşcinselliğin suç olmaktan çıktığı çıkarımına ulaşmak yanlış sayılmaz.

1858’den saltanatın kaldırdığı 1 Kasım 1922 tarihine kadar, Osmanlı Devleti bu konuda herhangi bir geri adım da atmamış. Eşcinsel ilişkilerin yasa dışı addedileceğine ilişkin bir yasal düzenlemeye, Cumhuriyet döneminde de rastlanmıyor.

ILGA tarafından hazırlanan “Dünyada Cinsel Yönelim Yasaları” başlıklı haritada günümüzde Türkiye’nin konumunda ilginç bir ayrıntı dikkat çekiyor. 

Dünyanın birçok yerinde cinsel yönelime dayalı ayrımcılığa karşı düzenlemeler için mücadele veriliyor. Yine de azımsanamayacak sayıda ülkede, yetişkin bireylerin rızasına dayalı eşcinsel birliktelikleri yasaklayan ya da suç sayan düzenlemeler mevcut. Türkiye’de ise böyle bir düzenleme bulunmuyor. Öte yandan bireylerin cinsel yönelimleri nedeniyle ayrımcılığa maruz kalmasının önüne geçebilecek, önleyici bir bir düzenleme de yok.

İddiaya ilişkin farklı yaklaşımlar da mevcut

Elif Ceylan Özsoy tarafından kaleme alınan “Decolonizing Decriminalization Analyses: Did the Ottomans Decriminalize Homosexuality in 1858?” başlıklı makalede konuya ilişkin alternatif bir perspektif sunuluyor. Özsoy, 1858’de Osmanlı Devleti’nde eşcinsel ilişkilerin suç kapsamından çıkarıldığına ilişkin tezlerin neo-oryantalist bir bakış açısıyla geliştirildiği düşüncesinde ve bu bağlamda ele alınan ülkedeki hukuki çerçevenin göz ardı edildiğini ifade ediyor. Eşcinselliğin suç kapsamından çıkarılmasını yalnızca özel alandaki eşcinsel ilişkilerin yasal kapsama alınmasından ibaret gören bakışın sahih bir ölçüt olmaması gerektiğinin altını çizen Özsoy, bu bakışı Batılı yasa anlayışının bir ürünü olarak görüyor.

Teyit’in ulaştığı Tarihçi Tolga Gerger ise her ne kadar 1810 tarihli Fransız Ceza Kanunu 1858 ceza kanunnamesinin esasısını teşkil etmiş olsa da kanunnamenin direkt olarak oradan alındığının söylenemeyeceğini belirtiyor. Osmanlı Devleti’nin Hanefi geleneğinden geldiğini ve Ebu Hanife’nin, “eşcinsellik ve livata fiilini zina suçunun dışında ayrı bir suç olarak belirttiğini” ifade eden Gerger, Osmanlı kanun belirleyicilerinin evlilik dışı ilişki ve cinsel suçların cezalarını birbirinden ayrıştırırdığını söylüyor.

Gerger, Tanzimat Devri 1849, 1851 veya 1858 tarihli ceza kanunlarında livata ile ilgili bir düzenleme olmamasının eşcinselliğin direkt olarak serbest bırakılması anlamını taşımadığını söylerken bunun nedeni olarak ilgili suçun ceza kanununda yer almamasının klasik cezaları ötelemeyeceğine dikkat çekiyor. Bu noktada son olarak Gerger, 1858 Ceza Kanunu’nun aslında çok ciddi bir ikilik de yarattığı ve 1864 Nizamiye mahkemeleri kurulunca da tam anlamıyla bir ikiliğin söz konusu olduğu fikrinde.

Bu perspektiflerle analizde izlenen bakış açısının tartışmalı olduğu söylenebilecekse de iddianın Avrupa geneline dair bir haritayla birlikte öne sürüldüğü görmek ve iddia ile birlikte bu bölgedeki yasal normlar açısından karşılaştırmalı bir perspektifin sunulmaya çalışıldığını anlamak mümkün. Analize konu olan bu iddianın bağlamının Özsoy’un makalesinde dile getirilen ve Gerger’in yorumlarında belirttiği tartışmalarla daha derinleştirilmesi gerektiğini de görüyoruz. Yazıda yararlandığımız ILGA ve EQUALDEX gibi kurumların belirli bir metodoloji dahilinde ulaştığı ve karşılaştırmalı bir analiz için kullanılabilecek yıl verisinin ülkeler özeline inildiğinde ihtilaflı olabileceğini görebiliyoruz. Öte yandan farklı ülkeler için benzer metodolojiler izlenerek toplanan verilerin yine de anlamlı olduğu fikrindeyiz.

(Teyit .org)